Wiedźmy i czarownice to istoty pochodzące z pradawnych wierzeń ludowych, które przybierają postać kobiety, mają umiejętności magiczne i posługują się nimi. W powszechnym wyobrażeniu są one sługami sił ciemności i sprzyjają złu, jednak nie można tego uznać za regułę, gdyż w kulturze występowały również dobre czarownice i wiedźmy zajmujące się nie czarną, ale

horresco referens © 2022. Wszelkie prawa zastrzeżone Zasilane przez - Designed with the Hueman theme

Komentarze. Ars moriendi to sztuka umierania. W wiekach średnich była to przede wszystkim śmierć w obronie ojczyzny, wiary lub władcy. W średniowiecznych romansach za piękną uważano śmierć z miłości. Przykładem ars moriendi był zgon głównego, bohatera „Pieśni o Roladzie”. Wybrał na miejsce swojej śmierci wzgórze, które

Poniżej lista prac maturalnych z języka polskiego które mamy dostępne od ręki. Cena wynosi 39 zł za pełen pakiet, tj. bibliografię, plan ramowy oraz tekst właściwy prezentacji. Skontaktuj się z nami przez mail: pomocmaturalna2013@ Postać wampira w wierzeniach, literaturze i filmie. Scharakteryzuj motyw na wybranych przykładach Zjawy, upiory i wampiry w literaturze. Jaką funkcję w literaturze pełnią tego typu kreacje? Zaprezentuj problem na wybranych przykładach Przedstaw motywy wampiryczne w wybranych tekstach kultury Oblicza horroru. Literackie i filmowe realizacje gatunku Wróżki są wszędzie 3. Czas wolny i rozrywki wampira : nowy aspekt we współczesnej literaturze wampirycznej na wybranych przykładach rosyjskiej literatury popularnej / Katarzyna Arciszewska // W : Czas wolny, rozrywka, używki w najnowszej literaturze rosyjskiej / pod red. Liliany Kality. – Gdańsk ; Sopot : Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2018. – S Download Free PDFDownload Free PDF"Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis" , 2021Jakub RawskiThis PaperA short summary of this paper1 Full PDF related to this paper

Wprowadzenie Motyw II wojny światowej jest często wykorzystywanym w literaturze i filmie. Twórcy sięgają po ten temat, by opowiedzieć o cierpieniach wojny, o tym jak wielką krzywdę człowiek potrafi wyrządzić bliźniemu, ale to też historie o miłości do innych, o miłości do ojczyzny umiejscowione w realiach wojennych. Dzieła poruszające tę tematykę pokazują także jak wojna

Download Free PDFDownload Free PDFDownload Free PDF"In Gremium" 2014, nr 8, s. RawskiThis PaperA short summary of this paper1 Full PDF related to this paperDownloadPDF Pack

Od wieków polowanie było nieodłącznym elementem naszej kultury, inspirując twórców do stworzenia niezapomnianych dzieł w literaturze, filmie i sztuce. Czy to poprzez zmysłowe opisy scen polowań w powieściach, dramatyczne ujęcia na ekranie kinowym, czy też symboliczne przedstawienia w malarskiej twórczości, myślistwo zawsze Tydzień filmowy, tygodniem filmowym, ale jest piątek, a co za tym idzie pojawiają się Gosiarellowe przemyślenia. Postanowiłam tym razem zrobić je w klimacie, dlatego poświęćmy chwilę nad ewolucją wampira w kinematografii. Wampiry zmieniały się wraz z ewolucją kina, ale gdyby zobaczyły, jak bardzo ich obecny wizerunek różni się od pierwowzoru, zapewne same wsadziły by sobie kołek w serce. Jednym z pierwszych horrorów w historii kina, a co za tym idzie prezentacji wampirów na szklanym ekranie jest „Nosferatu”, niemy film produkcji niemieckiej z 1922 roku, w reżyserii Friedricha Wilhelma Murnaua. Nosferatu delikatnie mówiąc był paskudny! Podobnie, jak jego pierwowzór słynny Drakula musiał spać w ciągu dnia, gdyż światło słoneczne było dla niego zabójcze. Chcecie wiedzieć czym jeszcze wampiry z początku ubiegłego wieku różniły się od współczesnych? Wygląd wampirów: Są trzy warianty: Paskudny (np. Nosferatu, Dracula), zwyczajny, gdzie ciężko odróżnić wampira od człowieka (np. True Blood, Pamiętniki Wampirów, Wampirzyce) i oczywiście olśniewająco piękny (np. Zmierzch, Kroniki wampirów). Przy wyglądzie warto wspomnieć o uzębieniu krwiopijców. Obrazek po prawej świetnie pokazuje różnice, ale warto dodać, że ostatnio modne zrobiły się wysuwane kiełki (np. True blood, wampirzyce), choć nie bardzo wiem na jakiej zasadzie to niby miałoby działać. Wampirze super power! Im starsze wampiry (a raczej ich wizerunek) tym większe moce. Kiedyś wampiry mogły wszystko! Lewitacja, latanie, teleportacja, czy szybkie przemieszczanie się było normalne. Dziś pozostała im jedynie super szybkość i super siła, z których rzadko korzystają. Kiedyś umiały zmieniać postać. PUFF wampir zmieniał się w nietoperza! PUFF zmieniał się w mgłę. PUFF znowu wampir! Ewolucja odebrała im te zdolności, jak również pozbawiła mocy sterowania zjawiskami natury i wszystkimi "podlejszymi" stworzeniami, jak np. szczury, nietoperze, ćmy, czy wilki. Oszczędzone zostały za to sztuczki umysłowe, jak np. hipnoza (chyba wszystkie współczesne filmy), czytanie w myślach (np. Zmierzch), przewidywanie przyszłości (np. Zmierzch) , zdolność do manipulacji ludzkimi wspomnieniami i uczuciami. Wampirzy kryptonit: Tutaj pojawiają się chyba największe modyfikacje. Niby wampir był niegdyś taki wielki, zły i nieśmiertelny, a mimo wszystko zabicie go było dziecinnie łatwe w porównaniu do dzisiejszych wyobrażeń. W dużej ilości przypadków wampir mógł ponieść śmierć przez własną głupotę, czy zaniedbanie. - Słońce: Wyobraźcie sobie dwa wampiry, typowego Draculę i Edwardzika na słońcu. Jeden z nich chowa się za swoją pelerynką i w momencie zajmuje się ogniem i spopiela, a drugi zaczyna błyszczeć, jak brokat. Ręce opadają. Oczywiście nie wszystkie "nowe gatunki" wampirów świecą się i błyszczą, niczym ozdoby choinkowe. Niektóre dostały anty-słoneczną biżuterię (np. Pamiętniki wampirów), a inne dalej się palą, choć reakcja nie jest natychmiastowa. - Czosnek: Nawet nowoczesne wampiry nie są fanami czosnków, choć głównie dlatego, że nie spożywają ludzkich posiłków (czyt. nie złożonych z ludzi, czy innych żywych ssaków). Starsi wysysacze krwi mieli na niego alergię i odrzucał ich, ale poza Bladem nie przypominam sobie by był dla krwiopijców zabójczy. - Symbole religijne: Wampiry nie boją się już krzyży i spokojnie, gdyby miały stosowną biżuterie lub krem mogłyby uczestniczyć we mszy świętej. Niestety ich przodkowie nie mogli w spokoju się wyspowiadać... Filmowi śmiertelnicy są obecnie zdani na samych siebie i własnoręcznie mordować nadprzyrodzone stworzenia. Podpowiem, że zbierając wszystkie sposoby do kupy, najlepiej zabić wampira zasadą trzech kroków Gosiarelli: 1. odciąć głowę 2. Na wszelki wypadek wpakować drewno w serce 3. Całość spalić. To powinno wykończyć wampira raz na zawsze. Wampirza dieta: Nie wiem tylko czy jest sens zabijać współczesne wampiry. One sobie teraz grzecznie siedzą, polują na zwierzątka lub kupują w sklepie sztuczną krew. Najcięższe i niereformowalne przypadki kradną ludzką krew ze szpitali! Co za barbarzyńcy! Jestem oburzona! Tak czy inaczej zabijanie ludzi dla ich krwi stało się już nie modne..

Motyw wampiryzmu jest od wielu dekad bardzo chętnie wykorzystywany w literaturze i filmie. Za protoplastę tego gatunku nieśmiertelnych uznawany jest stworzony w 1897 roku przez Brama Stokera hrabia Drakula. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę, że inspiracją dla niego była postać historyczna. Wład III Palownik, bo tak brzmi prawdziwe imię „pierwszego” Drakuli, był wołoskim

Ofiarami podejrzeń o zawarcie paktu z diabłem najczęściej padały kobiety z najniższych klas społecznych nazywane „znachorkami” | fot.: Czarownice i wampiry wśród wielu budzą przerażenie. Motyw tych tajemniczych postaci od wieków poruszany jest zarówno w literaturze, jak i w filmach. Ich wizerunek można także znaleźć na dziełach sztuki i antycznych wazach. Okazuje się jednak, że to nie wszystko! Archeolodzy i historycy co rusz odkrywają nowe zaskakujące fakty o tym, że czarownice i wampiry nie były wyłącznie wymysłem artystów i pisarzy. Czy zostawiły po sobie ślad również na polskich ziemiach? Kim były czarownice? Według starych wierzeń czarownicami były kobiety pałające się magią zarówno czarna, jak i białą. Swoje nadprzyrodzone siły zawdzięczały paktowi, jaki rzekomo miałyby podpisać z samym diabłem. Czy słusznie przypisywano im tak szatańskie cechy? Okazuje się, że niekoniecznie. Czarownica inaczej zwana „Wiedźmą”, jak już sama nazwa wskazuje była kobietą posiadająca „wiedzę”. Była blisko związana z przyrodą, zajmowała się ziołolecznictwem i medycyną. Pomagała ludziom w walce z chorobami. Właśnie to budziło strach szczególnie wśród księży. Jak, bowiem wytłumaczyć fakt, iż ktoś bardzo chory, któremu sam Bóg nie zdołał pomóc nagle w magiczny sposób zdrowieje po wypiciu kilku łyków tajemniczego eliksiru z ziół? Ślady czarownic w Polsce Ofiarami podejrzeń o zawarcie paktu z diabłem najczęściej padały kobiety z najniższych klas społecznych nazywane „znachorkami”. Często poddawano je torturom, a potem palono na stosie. W Polsce jest wiele miejsc, które zostały naznaczone krwią czarownic. Gdzie dokładnie one się znajdują? Wzgórze Czarownic w Wielkopolsce niedaleko DoruchowaSzubieniczna Góra w GłuchołazachGrób Czarownicy pod Zamkową Górą” Hexenberg” – Góra Czarownic w NysieMiejscowość Połonina koło Jeleniej GóryMiejscowość Przylep koło Zielonej Góry Kim były wampiry? Postać wampira prawdopodobnie wywodzi się z pradawnych wierzeń słowiańskich. Według legend jest to istota demoniczna posiadająca dwie dusze i dwa serca. Wąpierze bądź Strzygi (bo tak je niegdyś nazywano) wysysały krew ze swych ofiar, a następnie je dusiły. Roznosiły choroby i zabijały jednym spojrzeniem. Posiadały bladą wręcz trupio-białą cerę, czerwone oczy, długie pazury oraz ostre kły. Według aktualnych badań i doniesień wielu lekarzy uważa, że wampirami były nazywani po prostu osoby cierpiące na rzadkie schorzenie zwane „Porfirią”. Wśród znanych ludzi jednym z takich przypadków był Vincent van Gogh. Ślady wampirów w Polsce Z racji tego, że wiara w wampiry ma korzenie słowiańskie, na ziemiach naszego kraju można natknąć się na groby tych „demonicznych” istot. Gdzie można zatem je odnaleźć? Cmentarzysko w GliwicachCmentarzysko w SandomierzuCmentarzysko w Starym Brześciu Cmentarzysko w NiemczyCmentarzysko w AdolfinieCmentarzysko w Radomiu Najwięcej wampirzych grobów znajduje się w Polsce południowej i wschodniej. Są na tyle charakterystyczne, że nie sposób ich pomylić z żadnymi innym. Podczas pochówku odbywały się specjalne rytuały mające na celu uchronić pozostałych ludzi przed tą demoniczną istotą. Ciało zmarłego wampira układano twarzą do dołu bądź w pozycji embrionalnej pozwalającej na skrępowanie sznurem. Klatkę piersiową przebijano osikowym kołkiem, zwłoki często były przyciśnięte ogromnym głazem. Między zęby wkładano cegłówkę. Dodatkowo by uniemożliwić strzydze wyjście z grobu okaleczano nogi, a głowę odcinano. Postacie Wampira i Czarownicy wykorzystywane są po dziś dzień, jednak we współczesnej popkulturze ich wizerunek jest dużo łagodniejszy, nieco zniekształcony… W życiu codziennym możemy natknąć się na przeróżne kobiety stosujące medycynę naturalną, które specjalizują się w ziołolecznictwie, bądź tzw. „szeptuchy”, które zapewne niegdyś byłyby niesprawiedliwie posądzone o czary i spalone na stosie. Obecnie jednak nie budzą strachu, a raczej ciekawość. MCZ

Każdy z nas chociaż raz w życiu słyszał o potworach, ale nie każdy zastanawiał się czym one właściwie są. Słowo „potwór” pochodzi od zwrotu „po tworzeniu”, czyli po stworzeniu istot właściwych. Występuje często jako określenie fikcyjnych stworzeń występujących w mitologii, legendach, czy też literaturze grozy. Potwory zwykle cechują się przerażającym wyglądem

Wampir to brzmi dumnie! A raczej brzmiało, gdyż ostatnimi czasy doszło wręcz do upadku owej budzącej przez stulecia grozę postaci. Skąd wziął się wampir? Teorii jest wiele. Jedni łączą je z dziedziczną chorobą – porfirią. Inni tłumaczą przypadkami chowania ludzi żywcem – wszakże dawniej medycyna nie była wspierana techniką i nietrudno było przeoczyć fakt, iż w rzeczonym „denacie” wciąż są jeszcze nikłe, bardzo spowolnione funkcje życiowe. Gdy taki delikwent przebudził się podczas własnego pogrzebu, czekało go tylko jedno – kołek wbity w pierś. Legendy o żądnych krwi wampirach wzmocnione zostały przez takie historyczne postaci, jak okrutny wołoski hospodar Vlad Tepes, czy jego nie mniej okrutny ojciec Vlad Dracul, którzy byli pierwowzorem Draculi, czy też Elżbieta Batory, która uwielbiała brać kąpiele w krwi młodych dziewic. Nic dziwnego, że w dawnych czasach postać wampira budziła w ludziach taką grozę. Zrozumiałe jest więc, że w końcu wampirem zainteresowali się literaci, a następnie filmowcy. Pierwszym książkowym wampirem był „Wampir” Polidoriego, ale to nie on podbił serca czytelników. Dopiero Dracula Brama Stokera zyskał sławę. Z czasem Draculą zainteresowali się filmowcy i wkrótce powstał obraz wzorowany na książce „Nosferatu”. Tak oto rozpoczęła się historia filmowego wampira. Pierwszym filmowym wampirem był Nosferatu (czyli ni mniej ni więcej jak przechrzczony Dracula) Murnaua z genialną kreacją aktorską Maxa Schrecka. Ów owiany mgiełką tajemnicy aktor stworzył filmowy archetyp wampira, który co prawda po dziewięćdziesięciu latach celuloidowego żywota już nie przeraża, ale i bynajmniej nie śmieszy. Można powiedzieć iż mimo, że dzieło to pochodzi z epoki kina niemego to starzeje naprawdę bardzo powoli, a sam Nosferatu do dziś wzbudza niepokój swą trupią fizjonomią i kostycznymi ruchami. Dlaczego Nosferatu a nie Dracula? Przecież gołym okiem widać, że blisko było filmowi do literackiego pierwowzoru. To samo pochodzenie, hrabiowski tytuł i podróż do obcych przecież naszemu wybitnie uzębionemu bohaterowi stron, a na obczyźnie nieodwzajemniona fascynacja pewną śmiertelniczką, która zresztą okaże się zgubą wampira. Więc czemu Nosferatu, a nie Dracula? Przyczyna była prozaiczna: brak praw autorskich. W związku z tym właściwy Dracula miał się narodzić dopiero dekadę później, ale zanim się z nim bliżej zapoznamy zastanówmy się, dlaczego Nosferatu aż tak bardzo różnił się od swych następców. Dlaczego był pokracznym, milczącym stworem, nie mającym w sobie za grosz wdzięku i uwodzicielskiego czaru, jakim niewątpliwie obdarzony został Dracula? Aby odpowiedzieć sobie na to pytanie, trzeba poszerzyć trochę horyzont i ujrzeć ówczesne realia historyczne, a nie były one za wesołe. Film powstał tuż po pierwszej wojnie światowej w upokorzonych przegraną Niemczech. W pogrążonym w kryzysie kraju niechętnie spoglądano na imigrantów – a wiemy z doświadczenia, że od ksenofobii do antysemityzmu prowadziła krótka droga. Dla Niemców, szukających na siłę winnych, to właśnie Żydzi – jako najbardziej charakterystyczna i najtrudniej asymilująca się grupa etniczna – stali się w naturalny sposób łatwym celem. Trudno jednoznacznie orzec, czy „Nosferatu” jest przesiąknięty antysemickim duchem, czy nie, jednak wielu jest takich, którzy analizując wygląd wampira (jego nos, brwi, uszy) dochodzą do wniosku, iż przypomina on znany z karykatur wypaczony stereotyp Żyda. Gdy narodził się filmowy wampir, w odróżnieniu od współczesnego, wzbudzać miał lęk. „Nosferatu” Murnaua powstał w czasach, gdy Europa wciąż jeszcze nie była w stanie otrząsnąć się z powojennej traumy, a na dodatek już zaczynały ją jątrzyć niepokoje związane z powstaniem Trzeciej Rzeszy i narastającym napięciem, który doprowadził do wybuchu Drugiej Wojny Światowej. Nie było chyba innego gatunku filmowego, który by tak jak horror trwał w nieustającej interakcji z nastrojami społecznymi. I tak zarówno „Nosferatu”, jak i „Dracula” z Belą Lugosim, które powstały w czasie niepokoju międzywojennego i rodzącego się faszyzmu, wzbudzały lęk. Gdy zaś świat osiągał względną stabilizację i żyło się całkiem spokojnie, kultura filmowa rozbrajała przebrzmiałe lęki żartując sobie z wampirów (jak choćby dla przykładu w filmie Polańskiego „Nieustraszeni pogromcy wampirów”). Generalnie horror jako gatunek w czasach pokoju był zdecydowanie w odwrocie. Znając już podłoże, żyzną glebę, z której wykwitła pierwsza wzbudzająca strach kreatura kina wampirycznego, Nosferatu, moglibyśmy już przejść do jego następcy, czyli Draculi, lecz nim to uczynimy i zajmiemy się bardziej 'ucywilizowaną’ i poniekąd uczłowieczoną wersją wampira, zrobimy sobie jeszcze małą wycieczkę w przyszłość. Wydawałoby się, że postać prawdziwego wampira, jak Dracula czy Nosferatu, na skutek ewolucji: od odczłowieczonego maszkarona, jakim był Nosferatu po metroseksualnego idola nastolatek, czyli Edwarda Cullena („Zmierzch”) – została pochowana na wieki z osinowym kołkiem w sercu. Nic bardziej błędnego. Potomkowie Nosferatu wciąż żyją i choć trwają w ukryciu, to od czasu do czasu wychyną zza celuloidowej mgły, by zatopić kły w szyi widza. Pod koniec lat siedemdziesiątych niespodziewanie na ekranach kin ponownie zagościł „Nosferatu”, będący ni mniej, ni więcej jak remakiem znanego działa sprzed lat. Można by rzec, że film genialnego duetu reżysersko-aktorskiego (Herzog-Kinski) był jak krzyk tęsknoty za, wzbudzającym atawistyczny i nie dający się do końca zdefiniować lęk, wampirem. Mimo powrotu do źródeł, nie była to klisza w kliszę idealnie odwzorowana kopia filmu sprzed lat. „Nosferatu” Herzoga znowu jest bardziej gadzi niż ludzki, znowu bardziej kojarzy się z przyczajonym na swą ofiarę drapieżnikiem niż odzianym w wytworne szaty czarującym hrabią. Nosferatu jest wampirzy aż do bólu – pozbawiony ludzkich cech, bez skrupułów i hamulców – ale Herzog wszczepił weń ludzki pierwiastek i to go właśnie odróżniało od pierwowzoru – tym pierwiastkiem jest samotność. Trochę na wzór Frankensteina, choć nie w takim natężeniu oczywiście, Nosferatu grany przez Kinskiego ma w sobie tę tęsknotę, to pragnienie, by zbliżyć się do ludzi, ich uczuć. Jednakże w odróżnieniu od Frankensteina te pragnienia są bardziej wynaturzone, mroczne, przypominają niekontrolowaną żądzę, ale żądzę sprawiającą, że w odróżnieniu od pierwowzoru z filmu Murnaua ten Nosferatu… naprawdę cierpiał. Później też od czasu do czasu można było w kinie natrafić na „oddraculowane”, wzorowane na Nosferatu wampiry. Nie byłoby błędem stwierdzenie, że wykształciła się pewna odnoga kina wampirycznego; nowy, choć mniej znany nurt. Najczytelniejszym chyba nawiązaniem byłby film „Cień wampira”, ale tu nie ma się akurat czemu dziwić gdyż… opowiadał on historię powstawania filmu „Nosferatu”, z tym, że historia ta była częściowo fikcyjna, ponieważ opierała się na plotce. W plotce tej twierdzono, że aktor, Max Shreck, był najprawdziwszym wampirem… Ale gdyby pominąć ten film, okazałoby się, że znajdzie się jeszcze sporo pozycji, w których pojawiają się pobratymcy Nosferatu. I tak: „Miasteczko Salem” na podstawie powieści Stephena Kinga – cały film oparty został na archetypie odrażającego, nieludzkiego wampira. „Blade II” tu obok zwykłych wampirów, krwiopijcy wzorowani na Nosferatu występują jako odrębna i nieco bardziej odrażająca wampirza rasa. Nosferatu do tego stopnia zakorzenił się w świadomości filmowców, że jego wyraźny refleks pobłyskuje nawet w bądź co bądź skierowanym do nastolatków horrorowym tasiemcu „Buffy: postrach wampirów”. Co prawda w owym serialu na co dzień wampiry wyglądają jak ludzie, lecz od czasu do czasu… ukazują swe drugie, mniej przyjemne oblicza. Oblicza wzorowane właśnie na Nosferatu. Po Nosferatu nadeszły czasy Draculi. Był on zapowiedzią tego, co się stanie z wampirami dużo, dużo później, czyli w „Wywiadzie z wampirem”. Filmie będącym katalizatorem przemian, które sprawiły, że filmowcy zdeptali wizerunek wampira doprowadzając do powstania trylogii „Zmierzch”, stworzonej raczej na potrzeby nastolatek wzdychających do plakatów z idolami niż wielbicieli gatunku. Niestety. Ale zanim dojdziemy do tej niewątpliwej katastrofy, zajmijmy się czasami, gdy wampir był jeszcze wampirem, z kości i… krwi. W latach trzydziestych charakterystyczny aktor Bela Lugosi przyczynił się do stworzenia archetypicznej postaci hrabiego Draculi, uznawanej po dziś dzień za klasyczną postać wampira filmowego. Jak ów wyglądał chyba nie trzeba nikomu opisywać, w dzisiejszych czasach nawet dziecko skojarzy, iż był to czarujący kobiety, arystokratyczny elegant w czarnej pelerynie, a że miał dość specyficzne skłonności… W 1931 roku powstał film „Dracula” Toda Browninga z Belą Lugosim w roli tytułowej. Tym wcieleniem wampir jako pierwszy z panteonu zmór i strachów odrzucił postać potwora; przestał wzbudzać strach, a miast tego zaczął rozsiewać wokół siebie aurę podskórnego niepokoju, który w strach przeradzał się sporadycznie – tylko wtedy, gdy hrabia w wiadomym celu eksponował swe uzębienie. A propos uzębienia trzeba nadmienić, że w tym filmie wampir nie miał jeszcze typowych dla swego gatunku kłów, a jedynie nieco większe… siekacze. Klasyczne wampirze kły pojawiły się po raz pierwszy aż 26 lat później w mało znanym meksykańskim horrorze „El Vampiro”. Zaskakuje to tym bardziej, gdy sobie uświadomimy, że znacznie wcześniej, w „Synu Draculi” z 1943 roku, pokazano przemianę wampira w nietoperza, a przecież wampir aż tak bardzo nam się nie kojarzy z nietoperzami, jak z owym specyficznym uzębieniem. Ale porzućmy już wątek stomatologiczny, a zajmijmy się trochę najbliższym otoczeniem hrabiego Draculi. Nieodzowną częścią filmów, gdzie jest on bohaterem, są zasnute mgłą położone wysoko w górach zamki – odgrodzone na ogół od świata przepaściami (których dna nie sposób było wypatrzeć). Do zamku obowiązkowo prowadził zawieszony nad przepaścią niszczejący most. Do tego dodać trzeba jeszcze opustoszałe domostwa, krypty, tajemne przejścia czy wielkie łoża w zamkowych sypialniach oraz takie rekwizyty, jak czosnek, krzyż, trumna i osinowy kołek. To wszystko kojarzymy z wampirami i Draculą, to wszystko pojawiło się w ekranizacji Toda Browninga z 1931 roku, ale takie obrazki i akcesoria niewątpliwie muszą się też kojarzyć z filmami realizowanymi przez wytwórnię Hammer i kolejnym charakterystycznym aktorem wcielającym się w rolę hrabiego Draculi – Christopherem Lee. Wraz z filmami Wytwórni Hammer Dracula w całkiem dobrej formie przetrwał lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte i wkroczył w lata siedemdziesiąte. Jednak lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte nie były mu już tak przychylne – w filmach z nim coraz więcej było tandetnej erotyki i epatowania przemocą: ta dominowała zwłaszcza w scenach uśmiercania hrabiego – masakrowano go na wszelkie możliwe sposoby, a na koniec jego truchło obowiązkowo rozkładało się w przyspieszonym tempie. Coraz więcej taniego efekciarstwa, coraz mniej nastroju. Dopiero początek lat dziewięćdziesiątych i „Dracula” Francisa Forda Coppoli uratowały hrabiego przed ostatecznym upadkiem. Od strony fabularnej mamy tu do czynienia z powrotem do przeszłości i w miarę wiernej adaptacji powieści Brama Stokera. Obraz ten, w odróżnieniu od poprzednich adaptacji, wręcz ocieka erotyzmem (ale w dobrym tego słowa znaczeniu). Mamy tu erotykę wysmakowaną, a jej pojawianie się jest w pełni usprawiedliwione pod względem narracyjnym. Dracula Coppoli to męczennik. To człowiek-grzesznik na wieki uwięziony w ciele potwora. Z jednej strony spragniony krwi, a z drugiej miłości – o której pamięć pielęgnował w sobie przez przepełnione pustką wieki. Dracula w interpretacji Garego Oldmana to postać tragiczna naznaczona piętnem, przeraźliwie samotna. Sam film mimo, że zaliczany do gatunku zwanego horrorem, leży moim zdaniem bliżej dramatu niż kina grozy sensu stricte. Coppola w swym filmie bardzo mocno trącił strunę dotyczącą seksualności i można stwierdzić, że jej dźwięk miał niebagatelny wpływ na to, jak postrzega wampiry współczesne kino. Jego „Dracula” to preludium do gwałtownej ewolucji wampirów, do jakiej dojdzie wraz z filmem „Wywiad z wampirem”. Poza tym film Coppoli to doskonały przykład schematu narracyjnego kina wampirycznego. Faktem jest, że historia, w której występuje wampir musi zawierać wątek przemienienia. Wampiryzm w filmie tego typu musi przeplatać się z miłością lub erotycznym pożądaniem. Kolejny klasyczny motyw to tropienie wampira i w finale jego zgładzenie, przez co widz wie, że właśnie wraca do dobrze znanej oswojonej rzeczywistości. Ale kino wampiryczne nie samym Nosferatu i Draculą stoi. Biorąc pod uwagę, że mamy równouprawnienie należałoby też wziąć pod lupę wampirzyce. Niestety na polu horroru nie ma pełnego równouprawnienia – o ile literackie poletko jest w tym względzie w miarę otwarte, bo mamy żeński odpowiednik Draculi: wampirzycę Carmillę, której odległym pierwowzorem była niewątpliwie księżna Elżbieta Batory, o tyle w filmie, wampirzyc, jako głównych bohaterek, raczej nie można było uświadczyć. Sytuacja zmieniła się dopiero po 2000 roku, kiedy w kinach pojawiła się trylogia „Underworld”. W tym miejscu jako ciekawostkę muszę nadmienić, że i my mieliśmy swoją wampirzycę jako główną bohaterkę filmu i to o dziwo w połowie lat osiemdziesiątych – pojawiła się w nie najwyższych lotów horrorze „Lubię nietoperze”, a na kolejną polską wampirzycę przyszło nam czekać aż ćwierć wieku – póki na ekrany kin nie zawitała wampiryczna komedia Juliusza Machulskiego „Kołysanka”. Omawiając temat wampirzyc w filmie nie można pominąć wampirycznego kina erotycznego – tu przesadnie „zębate” panie na tyle zawojowały ekrany, że w latach siedemdziesiątych rozwinął się nawet odrębny podgatunek określany jako „lesbian vampire”. Przed rokiem 2000 postać wampirzycy pojawiła się jeszcze w dwóch filmach z klasycznego nurtu – były to: „Zagadka nieśmiertelności” z 1983 roku i „Uzależnienie” Ferrary z 1995 roku. Jak widać, nietypowych wariacji gatunkowych w nurcie wampirycznym (podobnie jak i w innych filmach z gatunku zwanego horrorem) nie mogło zabraknąć. I tak mniej więcej w tym samym czasie, co wampiryczne filmy erotyczne zaczęły się pojawiać przeróżne mutacje gatunkowe, jak na przykład: „Blackula” – film wpisujący się w nurt blaxploitation, gdzie wampir był ciemnoskóry, czy „Billy the Kid vs. Dracula” – pomieszanie westernu z horrorem wampirycznym, a nawet połączenie z nurtem filmów karate – jak w „Legend of 7 Golden Vampires”. Doszło nawet do tego, że nakręcono takie kuriozum, jak „Zoltan, pies Drakuli”, gdzie głównym bohaterem był pies-wampir… O wiele bardziej cywilizowanym podejściem do tematu wykazał się nasz rodak, Roman Polański, którego prześmiewczy „Nieustraszeni pogromcy wampirów” zapoczątkowali modę na komedie i pastisze wampiryczne. Ośmielę się stwierdzić, że po tej czarnej komedii w nurcie wampirycznym nic równie dobrego do dziś się nie pojawiło. Choć z drugiej strony trzeba oddać honor Juliuszowi Machulskiemu, który w 2010 roku stworzył bardzo udaną komedię wampiryczną – „Kołysanka”. Nieco mniej szczęścia pod tym względem miał wampir u twórców zachodnich, gdzie zrobiono z niego albo kretyna („Dracula: wampiry bez zębów”), albo marchewkożerną kaczkę (animowany serial „Hrabia Kaczula”). Również kino fantastyczne sięgnęło po postać wampira. Tu najczęściej przyczyną wampiryzmu był tajemniczy wirus – tak było choćby w „Rabid” czy „Forstbiten”, że nie wspomnę już o trzech ekranizacjach powieści Richarda Mathesona „Jestem legendą” (choć należy nadmienić, że w ostatniej z ekranizacji rzeczonym wampirom bliżej było raczej do zombie i tylko światłowstręt się ostał jako jedyna wampiryczna cecha). Pewnym novum jest w tym nurcie film “Daybreakers: Świt”, który stanowi w pewnym sensie krzyżówkę tematyki wampirycznej i „Matrixa”. Gdybając, co by tu jeszcze można było powiedzieć nowego w temacie mariażu kina fantastycznego i wampirycznego obstawiałbym, że w najbliższej przyszłości zapewne powstanie film, w którym wampiry okażą się przybyszami z kosmosu, choć mnie osobiście bardziej zaintrygowałaby postać wampira energetycznego (jaka byłaby oszczędność w temacie efektów specjalnych i charakteryzacji!) mającego problem z wysysaniem zbyt dużych ilości sił życiowych ze swoich ofiar… ale czy to by była jeszcze fantastyka? Kwestią czasu pozostało to, kiedy i kino akcji sięgnie po postać wampira. Poczynając od „Vampires” Carpentera i serii „Blade”, a kończąc na trylogii „Underworld”, gdzie potomkowie Draculi biegają uzbrojeni po zęby w broń palną, granaty, a nawet od czasu do czasu przedmioty przypominające gadżety rodem z filmów o Bondzie, kino stworzyło specyficzną mieszankę wampira z komandosem z oddziałów specjalnych. Jak dla mnie dość ciężkostrawna mieszanka. Wracając do przeszłości, należy jeszcze poruszyć temat melodramatu, którego coraz więcej jest we współczesnych filmach wampirycznych, a którego cechy znajdziemy już w „Nosferatu” Murnaua (że o wersji Herzoga nie wspomnę). Jak widać od czasów gdy powstał „Nosferatu” i „Dracula” do dziś, wampir na dobre zagościł w panteonie popkultury. Na dodatek nie raz wykorzystywano nieboraczka w różnych celach: a to feministki uznały go za symbol agresywnej męskości, a to wzbudzał zadumę nad tematem nieśmiertelności („Zagadki nieśmiertelności”), czy samotności (od „Nosferatu” przez „Draculę” i „Wywiad z wampirem” do tegorocznego „Pozwól mi wejść”). Figurą wampira posłużono się, by podjąć tematykę nieuleczalnej choroby – jak choćby w „Zagadce nieśmiertelności” – czy wreszcie nałogu – tu znakomitym przykładem może być film Abla Ferrary „Uzależnienie”, gdzie 'zarażona’ przez wampirzycę bohaterka przekształca się w wampira i wkrótce zaczyna odczuwać głód krwi. W zupełnie inny sposób tę samą tematykę potraktował film „Anonimowi krwiopijcy” – to co u Ferrary było dramatem, tu zmieniło się w komedię: wampiry pragnące uwolnić się od swego nałogu przystępują do programu odwykowego dwunastu kroków… Inną sprawą jest seksualność wampirów – wraz z nadejściem takich filmów jak „Wywiad z wampirem” czy trylogia „Zmierzch” wampir zaistniał także jako (o zgrozo!) symbol seksu dla nastolatek. Jak do tego doszło? Wampir ewoluował od nieludzkiego monstrum w „Nosferatu” Murnaua przez cierpiące, ale nadal odrażające monstrum w filmie Herzoga i czarującego arystokratę („Dracula”) aż po metroseksualnego nastolatka w „Zmierzchu”. Pomiędzy „Draculą” a „Zmierzchem” było jeszcze kilka etapów pośrednich, które sygnalizowały, w jakim kierunku zmierza postrzeganie wampira przez filmowców – można powiedzieć, że były to zapowiedzi nieuchronnego upadku mitu wampira jako istoty tajemniczej i groźnej. Jednym z pierwszych filmów, gdzie wampiry bliższe były zbuntowanym nastolatkom niż mrokom Transylwanii, był film „Straceni chłopcy” z 1987 roku opowiadający właśnie o zbuntowanych nastolatkach, członkach gangu motocyklowego a jednocześnie… wampirach. Kły zostały już trochę spiłowane. Kolejnym etapem uczłowieczania wampira był niewątpliwie serial „Buffy: postrach wampirów”, w którym wampiry na co dzień z wyglądu niczym nie różniły się od nastolatków (nawet trapiły ich te same wewnętrzne rozterki i przeżywały podobne kłopoty), a jedynie od czasu do czasu sporadycznie ukazywały swe drugie oblicze. Kolejnym istotnym etapem przemiany wampira był dość lichy film „Blade”, w którym postać wampira została przerobiona na modłę superbohatera z filmów sensacyjnych sprawniej posługującego się bronią palną niż specyficznym uzębieniem. To były zaledwie tąpnięcia, jednak prawdziwym trzęsieniem ziemi okazał się film „Wywiad z wampirem” na podstawie powieści Anny Rice. Krwiopijca stał się niemal ludzką, cierpiącą a zarazem pociągającą dla kobiet istotą (tym bardziej, że w obsadzie byli aktorzy uznawani w tamtych latach za najprzystojniejszych: Tom Cruise, Brad Pitt i Antonio Banderas). Na dodatek główni bohaterowie wywoływali w nas współczucie spowodowane faktem, iż czegokolwiek by nie robili, to i tak naznaczeni są przekleństwem, od którego nikt, ani nic ich nie uwolni (a ich czyny są raczej zdeterminowane zwierzęcą częścią natury niż chęcią czynienia zła). Wampiry Rice miotają się bezsilnie opętane przez niezaspokojone żądze, nieukojone żale i niespełnione namiętności, aż w końcu grzęzną na mieliźnie niewyobrażalnej nudy ściśle związanej z ich nieśmiertelnością. Wampir jako postać tragiczna, a jednocześnie bardzo ludzka. Choć poczyniono tu kolejny krok, by zbliżyć się do dzisiejszego wypaczonego obrazu wampira, to trzeba przyznać, że jest to jeden z lepszych filmów o wampirach i paradoksalnie mimo, że opowiada o krwiopijcach, trudno uznać go za czysty gatunkowo horror. Nic zresztą dziwnego – więcej w tym filmie o przyjaźni, miłości i dokonywaniu ludzkich trudnych wyborów, niż straszenia i wysysania krwi. Ten film ma drugie dno, co w nurcie wampirycznym nieczęsto się przecież zdarza. „Wywiad z wampirem” powstał w 1994 roku i stał się ogromnym kasowym sukcesem. Potem w świecie filmowych wampirów zapanowała cisza. Ale była to cisza pozorna. O ile w świecie filmu niewiele się działo, o tyle w świecie literackim nastała istna wampiromania, także i scenarzyści nie zasypywali gruszek w popiele. W 2003 roku pojawił się pierwszy owoc tego wampirycznego fermentu w postaci pierwszej części niezwykle popularnej trylogii „Underworld”. Nie jest to może przesadnie dobry film, ale zapoczątkował trwającą do dziś lawinę filmów o krwiopijcach i wskrzesił postać wampirzycy jako głównej bohaterki. Jeśli chodzi o charakter filmu to jest to specyficzne połączenie motywów z „Draculi” (arystokratyczne pochodzenie klanu wampirów) z motywem z filmu „Blade” (wampir uzbrojony po zęby w broń palną) i miłosnymi rozterkami rodem z Szekspira – w największym skrócie streszczając fabułę: dwa skonfliktowane od wieków 'rody’ (uzbrojonych po zęby wampirów i uzbrojonych po kły wilkołaków) i chłopak oraz dziewczyna. Oczywiście wybucha między nimi niemożliwa do spełnienia miłość… i mniej więcej wszystko jest już jasne. Prawdziwy wysyp filmów o wampirach nastąpił w 2008 roku, i jak to w takich sytuacjach bywa – różnie było z jakością. I tak niemal niezauważony przez europejskie kina przemyka świetny film szwedzki „Pozwól mi wejść”. I nic dziwnego, że go przeoczono, gdyż w mediach aż huczało o dwóch produkcjach: mizernym „Zmierzchu” i nowatorskim serialu „Czysta krew”. W serialu „Czysta krew” opartym na błyskotliwym w swej prostocie pomyśle (Co by było, gdyby okazało się, że wampiry koegzystują z nami i gdyby nagle postanowiły się ujawnić?) twórcy rozwinęli wątek uczłowieczania wampira i posunęli się chyba najdalej, jeśli chodzi o zamazanie granicy między krwiopijcą, a statystycznym Kowalskim. Wampiry stają się tu najzwyczajniej w świecie kolejną walczącą o swoje prawa mniejszością, tak jak to wcześniej czynili czarnoskórzy czy homoseksualiści. Wampiry zakładają swoje stowarzyszenia i starają się tak wpłynąć na społeczeństwo, by żyło im się jak lepiej. Niby nic nowego, na dodatek straszenia się tu nie uświadczy, a jednak jakże ciekawie się takie novum ogląda – zaryzykowałbym stwierdzenie, że nie jest to serial poświęcony wampirom, co raczej przemianom społeczeństwa – bo przecież, równie dobrze zamiast wampirów mogli by to być kosmici. Na dodatek wcześniej już były filmy i seriale traktujące o walce mniejszości o swoje prawa, tyle tylko, że serial ten przykuwa naszą uwagę poprzez nieustanne pobudzanie ciekawości – jesteśmy zaintrygowani tym, jak się ta zębata mniejszość urządzi w naszym świecie, jak go zmieni… co tam jeszcze drzemią za pomysły w głowach scenarzystów. W końcu czyż nie jest to ciekawe, gdy w serialu pokazuje się nam, jak w zwykłym supermarkecie pojawia się sztuczna krew na specjalnym stoisku przeznaczonym tylko dla wampirów, jak powstają nowe gadżety i programy telewizyjne, gdzie na przykład mówi się o modzie na uprawianie seksu z wampirami? Wampir jest w tym serialu zwyczajnym człowiekiem, tyle tylko, że ma dwa zęby nieco dłuższe i specyficzną dietę – już nie morduje, nie jest otoczony aurą niesamowitości i nie wzbudza lęku. Ten serial można uznać za ciekawostkę i posunięcie postaci wampira do granicy, za którą trudno sobie wyobrazić jeszcze bardziej upodobnionych do ludzi wampirów. Dobrze by było, gdyby poszerzanie nurtu wampirycznego zatrzymało się na ciekawym serialu, niestety w tym samym roku powstał film, który zapoczątkował modę na przesłodzone metroseksualne, wymoczkowate wręcz wampiry – fatalne potknięcie, którego skutkiem było wybicie wampirom kłów i ich upadek jako nadprzyrodzonych postaci w celuloidowym świecie. Tym filmem był oczywiście „Zmierzch”. Jest to film o młodzieży i zdecydowanie dla młodzieży, a jeszcze bardziej zdecydowanie dla jej żeńskiej połowy, gdyż film jest ni mniej, ni więcej niczym innym jak tylko… historią miłosną. Bohaterowie „Zmierzchu” to już wampiry tylko z nazwy, bo w rzeczywistości mamy tu zgraję nastolatków. Jeszcze pół biedy, jakby byli zbuntowani, że nie wspomnę o takich motywach, jak pamięć o popełnionych zbrodniach, czy potworna nuda związana z nieśmiertelnością; żeby chociaż były tak, jak w „Czystej krwi”, pretekstem do zabawy konwencją czy przekazania pewnych prawd o społeczeństwie – niestety nic z tego. Co gorsza bohater „Zmierzchu”, metroseksualny nastolatek, nie przeklnie, nie zapali, nie napije się, ani nawet dziewczyny do łóżka nie zaciągnie. O piciu krwi już nie wspominam, bo wampiry ze „Zmierzchu” kłów nie mają, więc i nie gryzą, co więcej, nie boją się ani krzyża ani wody święconej. O czosnku też można zapomnieć. Nawet promienie słońca im nie szkodzą – wręcz przeciwnie zamieniają je w olśniewająco piękne istoty. Wielbiciel wampirów mógłby teraz soczyście zakląć i zapytać: „to w końcu są wampiry czy elfy?” i byłoby to jak najbardziej słuszne pytanie. Bohaterowie tej mizerii poprzez swe ugłaskanie i ugrzecznienie nawet z ludźmi z krwi i kości nie mają za wiele wspólnego. Proszę zestawić Nosferatu czy Draculę z postaciami ze „Zmierzchu” i zadać sobie pytanie – to jeszcze wampir czy już… – i w tym miejscu wypadałoby wymyślić jakąś nową nazwę, by nie krzywdzić zasłużonej dla horroru postaci. Honoru wampirzej dynastii, wraz z jej tradycjami, obronił w 2008 roku niewątpliwie tylko szwedzki film „Pozwól mi wejść”. Przesiąknięty nastrojem skandynawskiego kina – w krainie zasypanej śniegami i zasnutej czernią nocy następują po sobie tajemnicze morderstwa – czyż nie współgra to idealnie z mrocznymi historiami o krwiopijcach? Jak najbardziej! Postaci wampirzycy bardzo blisko jest do pierwowzorów ze słowiańskich podań: światło jest dlań śmiertelnym zagrożeniem, gdy wampirzyca ukąsi ofiarę, powoduje jej przemienienie w wampira, jest nieśmiertelna i mimo wieku, którego nawet ona nie jest w stanie określić, jest więźniem dziecięcego ciała. O żądzy krwi i nadludzkiej sile już chyba nie muszę wspominać. Klasyczna postać wampira okraszona tak ludzkimi cechami, jak samotność i empatia. Podobnie jak w przypadku „Wywiadu z wampirem”, film jest o wiele głębszy niż mogłoby się wydawać, gdy czyta się opis – jego esencją jest samotność, wykluczenie ze środowiska, a przede wszystkim tolerancja i przyjaźń. Co więcej, przyjaźń między głównymi bohaterami, wampirzycą i wyalienowanym chłopcem, jest bardzo niejednoznaczna: ociera się wręcz o miłość i ledwie wyczuwalny, delikatny akcent rozkwitającej seksualności. Gdy się zestawi ten film ze „Zmierzchem”, docenia się talent szwedzkiego reżysera i jeszcze dotkliwiej bolą zęby od infantylności superprzeboju zza wielkiej wody. Film Szweda pokazuje, że aby nakręcić świetny film z nurtu wampirycznego, wcale nie potrzeba ogromnych kwot utopionych w morzu efektów specjalnych (jak to miało miejsce w „Zmierzchu”) i jest też sygnałem, który polscy filmowcy powinni wziąć sobie do serca – sygnałem, świadczącym o tym, że i my moglibyśmy bez problemu nakręcić TAK DOBRY HORROR! Nie wiem, czy podobnie pomyślał Juliusz Machulski, czy też dobre pomysły chadzają parami, ale i u nas po 25 latach od czasu mizernego „Lubię nietoperze” powstał wreszcie dobry film o wampirach, tyle tylko, że… komedia. Wampiry Machulskiego to dość specyficzna rodzinka, która z racji swych norm żywieniowych nigdzie nie może na dłużej zagrzać miejsca – w filmie osiedlają się oni na mazurskiej wsi, pomiędzy w większości biednymi i prostymi ludźmi. Pierwsza wyraźnie rzucająca się w oczy zmiana to odporność na światło, kły też nie rzucają się w oczy, co więcej okazuje się, że i dla wampira „starość nie radość”: w jednej ze scen senior rodu traci kły! Brak w filmie kołków, wody święconej i wgryzania się w szyję… Co więc pozostało? Szczęśliwie owa rodzinka cały czas spożywa krew tyle tylko, że dla odmiany kąsają ludzi po stopach (nie zarażając przy tym pokąsanych wampiryzmem). Obowiązkowo wszyscy są bladzi i długowieczni. Film nie jest rewelacyjny, ale na pewno dobry. Można rzec, że Polacy nie gęsi, swoje wampiry też mają, a że w krzywym zwierciadle i nie stawiające mitu na głowie, cóż, może to i lepiej – zwłaszcza, że przecież komuś mogło przyjść do głowy nakręcenie polskiego produktu zmierzchopodobnego. To byłby dopiero horror! Rok 2008 był dla nurtu wampirycznego niezwykle ciekawy – z jednej strony narodził się największy kicz związany z wampirzym uniwersum („Zmierzch”), z drugiej strony na telewizyjne ekrany zawitał nowatorski serial bawiący się w bardzo inteligentny sposób konwencją („Czysta krew”), z trzeciej jeden z lepszych filmów reanimujących postać tradycyjnego wampira („Pozwól mi wejść”). Później nic ciekawego się już właściwie nie działo. „Kołysankę” Machulskiego z 2010 roku można potraktować jako ciekawostkę i świadectwo, że i my możemy i całkiem ciekawie nam to wychodzi, jak już się postaramy. Jeśli zaś chodzi o bieżący rok, to niestety czeka nas ciąg dalszy tłamszenia wampirów, bo oto lada moment na ekrany kin zawita kolejna część trylogii „Zmierzch”. Na szczęście takie filmy, jak „Pozwól mi wejść” niosą nadzieję na lepsze, a myślę, że są na to spore szanse – a to dlatego, że daje się powoli wyczuć pewne „zmęczenie materiału”. A w takich chwilach oczywiście zaczynają się poszukiwania czegoś nowego. W 2009 roku na ekranach kin zagościł film „Daybreakers. Świt”, który można potraktować jako jedną z możliwości rozwoju kina wampirycznego. Nie jest to film wysokich lotów, ale wyznacza nową ścieżkę – ścieżkę, w której dochodzi do połączenia mitu o wampirach z fantastyką spod znaku „Matrixa”. Mamy tu świat opanowany przez inteligentne wampiry tworzące własną cywilizację. Wolni ludzie są na wymarciu i aby przeżyć, muszą się ukrywać. Sztucznie hodowani ludzie są przymusowymi dawcami krwi. Problem w tym, że zapasy krwi kurczą się coraz bardziej i wampirzej społeczności lada moment w oczy zajrzy widmo głodu. Nie da się ukryć, że „Daybreakers” w kinie wampirycznym jest powiewem świeżości i szkoda tylko, że dość szybko film grzęźnie w koleinach typu: strzelanina-pościg-strzelanina. Wampiry od czasów przekazywanych ustnie z pokolenie na pokolenie podań i legend do dnia dzisiejszego przebyły długą drogę naznaczoną niesamowitą przemianą (zwłaszcza jeśli chodzi o świat literatury i filmu). Przyśpieszenie cywilizacyjne przełożyło się również na przyspieszenie przemian wampira – w zasadzie cała rewolucja w nurcie wampirycznym rozegrała się przeciągu kilkudziesięciu ostatnich lat (z naciskiem na ostatnie półtorej dekady). Zmiany niby powinny być dobre, są motorem rozwoju cywilizacji, ale nie zawsze są takie, jak się wydają. Wampir zmienił się nie do poznania: od bestii po zniewieściałego chłoptasia, który wzbudza raczej uśmiech politowania niż grozę. Czy Nosferatu, Dracula i Edward Cullen ze „Zmierzchu” to nadal ten sam gatunek? Śmiem wątpić, choć oficjalnie określa się tę postać tym mianem. Jakie będą dalsze losy wampira? Czy utonie w powodzi tandety w rodzaju trylogii „Zmierzch”, czy stanie się przyprawiającą o ból zębów mieszanką demona i Rambo, jak to było w przypadku serii „Blade”, czy też jest nadzieja na to, że wampir znowu będzie straszył, jak to było przy okazji filmu „Pozwól mi wejść”? A może podąży ścieżką wytyczoną przez „Daybreakers”? Ewolucja wampira tak bardzo przyspieszyła, że stał się istotą nieprzewidywalną i doprawdy trudno przewidzieć, jakie będą jego kolejne wcielenia. W „Kołysance” Juliusz Machulski pozbawił kłów jednego ze swych wampirzych bohaterów. Pozbawienie ich wampira równać się może tylko z kastracją; to tak jakby go pozbawić najważniejszego atrybutu. Machulski, być może nieświadomie, symbolicznie ukazał los współczesnego filmowego wampira. Wampira wykastrowanego. Wampira, który całe wieki budził grozę, zarówno w literaturze, jak i w filmie – stracił kły… Zmieniono go w metroseksualnego wymoczka (lub, do wyboru: osiłka obwieszonego karabinami). Współczesny wampir już nie budzi grozy, częściej raczej politowanie. Pozostaje więc mieć nadzieję, że z wampirami będzie tak, jak z muzyką rockową, na którą co jakiś czas powraca moda – wtedy to gitarowe brzmienia rozbijają plastikowy świat syntetycznych brzmień, wpuszczając do świata muzyki trochę świeżości i życia. Może i postać wampira musi dotrzeć do granic absurdu, stać się na wskroś plastikowa, by potem z tym większą siłą na ekrany kin wróciła pierwotna, mroczna postać wampira. Pozostaje mieć nadzieje, że ten prawdziwy wampir jeszcze nieraz wstanie z celuloidowego grobu, by nas solidnie nastraszyć. wampiryzmu oraz obrazów wampira w literaturze, sztuce czy wierzeniach: oprócz Marii Janion, autorki uznawanej już niemal za klasyczną pozycji Wampir – biografia symboliczna, problem ten poruszali również między innymi Anita Has-Tokarz (Horror w literaturze współczesnej i filmie), Anna Gemra (Od gotycyzmu do horroru.

Szukam ksiażek stron (filmów też) w których wystepuja wampiry (prezentacja maturalna:/ ). Proszę o tytuł i krótkie opisy- z góry dzieki ;) katharsis_3 w odpowiedzi na post: Slotwin | Anie Rice !!! Pisarka stworzyła AMBITNĄ sagę o wampirach.. zaczyna sie od słynnego "wywiadu z wapirem" poprostu biblia wampirów. Mozana sie tylko praktycznie na jej książkach opierać!!! katharsis_3 w odpowiedzi na post: Slotwin | Anie Rice !!! Pisarka stworzyła AMBITNĄ sagę o wampirach.. zaczyna sie od słynnego "wywiadu z wapirem" poprostu biblia wampirów. Mozana sie tylko praktycznie na jej książkach opierać!!! xGeeZx w odpowiedzi na post: Slotwin | Witam, wpadłem też na pomysł przeprowadzenia prezentacji na temat wampirów, tylko niestety podawanie własnych tematów było do kwietnia, a na temat ow wpadłem jakoś w czasie wakacji. Czy mógłby ktoś rzucić okiem na listę tematów ,które moja szkoła posiada doradził który temat mógłbym wybrać aby podjąć temat tych istot. mam takie tematy, dzięki którym wydaje mi się, że wątek może być zła w literaturze i filmie. porównaj sposób realizacji w wybranych kreacje istot nadprzyrodzonych w literaturze, odwołując się do wybranych sposoby prezentacji istot nadprzyrodzonych w literaturze i sztuce. omów temat wybierając wybrane teksty kultury. Moim zdaniem, z tych trzech tematów mogę jakoś nawiązać do wampirów niestety nie jestem pewien, który najbardziej by tu pasował ;) Proszę o jakąkolwiek pomoc- bo matura już za ola boga 6 miesięcy ;P Kaliwampirzyca w odpowiedzi na post: Slotwin | Wampiry z Moganville, Saga zmierzch, Dom nocy, Pocałunki wampira itd. tokyoodrift w odpowiedzi na post: Slotwin | Hejka Slotwin , właśnie ja tez zamierzam napisac prace maturalną o wampirach , a że ty juz jestes po więc chciałbym sie doradzic jak ją napisałas :) proszę o pomoc :) RealnA w odpowiedzi na post: Slotwin | To ja może jeszcze podam tytuł filmu "Postrach Nocy" użytkownik usunięty w odpowiedzi na post: Slotwin | Seria ksiązek "NEKROSKOP" Briana Lumleya. Opis znajdziesz w

^{Literatura grozy ma swoje korzenie w XVIII w. , kiedy jako osobny motyw funkcjonuje w wielu gatunkach literackich. Powieść grozy swoje bezpośrednie korzenie czerpie z powieści gotyckiej, gdzie elementy fantastyczne, czynniki irracjonalne i nadprzyrodzone stały się wyróżnikami tego właśnie gatunku. Obecnie nazywana jest po prostu horrorem. Elementy fantastyczne nie są jednak jedynym}

Wampir – klasyczna definicja wampira identyfikuje postać z trupem zmarłej osoby. Wg ludowych podań wampirem mogą zostać : przedwcześnie zmarłe osoby, czarownica, heretyk, dziecko z nieprawego łoża oraz wilkołak (charakterystyczne przenikanie postaci). Głównym pożywieniem wampira jest krew, mająca także wartość sakralną. Postać wampira powstała na skutek obaw przed zmarłymi i ich zjawami. Prototypy wampira: a) EMPUZY I LAMIE: kobiece demony, które swoim erotyzmem przyciągały mężczyzn, a w trakcie organizowanych przez siebie uczt pozbawiały nieszczęśników krwi. b) LILITH: żeński demon, inaczej Lamia. Wg niektórych źródeł Lilith była pierwszą żoną Adama. Odżywiała się krwią małych dzieci. c) STRZYGA: ptak prowadzący nocny tryb życia, odżywiał się krwią. d) LARWY I LEMURY: postaci, zamieszkujące zaświaty, które powracają do świata żywych, ponieważ na ziemi nie zaznały spokoju. Ich pojawienie się powoduje padaczkę, hipochondrię i dziwaczne zachowania. e) SYRENY: w pierwotnej wersji były ptakami, które żywiły się ludzkim mięsem. Zamieszkiwały samotną wyspę, a ich ojcem był Feriks. W czasach nowożytnych , poczynając od XII wieku, pojawia się wiele odniesień do postaci wampirów i wilkołaków. W „Historii Anglików” niejakiego Wilhiama z Newburgh, spisanej po łacinie, główny bohater jest świadkiem niecodziennych wydarzeń. Według opowieści księdza stare zamczysko zamieszkuje duch człowieka, który dzięki szatanowi opuszcza swój grób i wędruje po okolicy. Z relacji innych tubylców wynika, że nocą pojawia się w mieście i straszy ich mieszkańców odrażającą posturą (rozkładający i śmierdzący trup). Tutejsza społeczność postanawia, więc odkopać grób domniemanego wampira i znajduje w nim pucułowatego i nabrzmiałego człowieka. Jeden z przywódców akcji zabija go rydlem, a następnie pali na stosie. Początek XII i XIII wieku bogaty jest w historie o wampirach, w których stałym motywem jest poszerzanie czy nabrzmiewanie ich ciał. Skandynawskie mity: – w drugiej połowie X wieku pojawia się skandynawska saga „Erybyggja”, która przedstawia losy tutejszych mieszkańców. -bohaterem jednej z opowieści jest Torolf, którego śmierć spowodowała dziwne zachowania u zwierząt (zdziczałe bydło, ptaki siadające na jego grobie padały martwe). Torolf jako prototyp skandynawskiego wampira nachodził okoliczne gospodarstwa zimową porą. Jego ojciec wraz z towarzyszami bali się odwiedzać syna Torolfa w obawie, że ten również został wampirem (motyw produkowania wampirów przez inne wampiry). W obawie przed katastrofą przeniesiono ciało Torolfa w miejsce niedostępne dla ludzi (powracający motyw nabrzmiałego ciała). Był to jednak nie lada wyczyn, gdyż zwłoki były na tyle ciężkie, że przy ich przenosinach brało udział kilka osób. Rumuńskie podania ludowe: -duża częstotliwość występowania postaci wampira, co przejawia się w ilości słów, określających jego postać, -rumuński prototyp wampira występuje jako żywa postać, -wampirami zostają: nikczemnicy (w szczególności ci nieszczędzący kobiet), nieochrzczone dzieci, krzywoprzysięzcy, dzieci ciężarnych kobiet nieodporne na uroki wampirów, -postać wampira powstała w wyniku lęku przed niespodziewaną śmiercią, -w Rumunii powstało wiele metod na unieszkodliwianie wampirów: ekshumacja ciał w soboty, palenie serca i nacieranie jego popiołem dzieci i zwierzęta w celu odegnania złych mocy. Natłok średniowiecznych tekstów o wampirach skłonił kler do stworzenia opozycyjnych historii, mających zwalczać przekonanie o nadludzkich siłach. Na przełomie XVI i XVII wieku pojawia się zatem „Rozprawa o pojawieniu się duchów i wampirów na Węgrzech i Morawach…” A. Calmeta, która staje się próbą racjonalnego wytłumaczenia wiary ludzi w postaci z zaświatów. W tekście literackim pojawia się kilkadziesiąt reportażowych historyjek, które mają być zaprzeczeniem istnienia nadprzyrodzonych postaci. Współcześnie obserwujemy renesans postaci wampira. Powstaje cała paleta obrazów (filmy, seriale) z ich udziałem. Twórcy czerpią z literatury i ludowych podań, kreując coraz to zmyślniejsze historie rodowodu wampirów i ich zmagań z rzeczywistością. Hitem ostatnich czasów jest film, powstały w oparciu o cykl książek S. Meyer pt. „Zmierzch”, a także popularny serial „Pamiętniki wampirów”.

Motyw zbrodni, zdrady, w filmach kryminalnych, maniakalny morderca w thrillerach, czy fajtłapa-nieudacznik, obdarzony niezwykłym szczęściem w komediach. Miłość i nienawiść, to uczucia skrajne, najpełniejsze. Powiedzieć, że się kogoś kocha lub nienawidzi, to coś więcej niż stwierdzić, iż ktoś jest nam bliski, lub działa nam

^{NOWE EpiskopatNews na Twitterze! Jakie są ostatnie tweety z Sprawdź u nas " na profilu EpiskopatNews pojawił się tweet: ""6 lat temu na Campus Misericordiae w Krakowie odbyła się Msza św. pod przewodnictwem @Pontifex_pl na... 31 lipca 2022, 7:30 NOWE Msze święte w telewizji i online. Niedziela, Gdzie oglądać msze święte? Godziny i informacje o transmisjach Ze względu na epidemię koronawirusa w Polsce wierni są zachęcani przez GIS i Ministerstwo Zdrowia do uczestniczenia we mszy świętej za pośrednictwem telewizji,... 31 lipca 2022, 7:30 NOWE Magdalena Grabka znów będzie grać w siatkówkę. Była zawodniczka Developresu Rzeszów wraca po urodzeniu dziecka Po roku przerwy na siatkarskie parkiety wraca Magdalena Grabka, siatkarka która w sezonach 2019/20 i 2020/21 występowała w barwach Developresu Rzeszów w... 31 lipca 2022, 7:30 NOWE Zapłać sam szybko ten podatek bez wezwania, zanim fiskus zablokuje Ci konto i wyśle komornika. Za co ile dla urzędu skarbowego [ Wiemy, że z podatku trzeba się rozliczyć do końca kwietnia i to może być groźna pułapka. Owszem - z PIT za poprzedni rok, tak. Jest jednak wiele podatków, które... 31 lipca 2022, 7:28 NOWE Po cukrze ocet, co znów zniknie ze sklepów i podrożeje najbardziej. Warto kupować na zapas zwłaszcza gdy trafia się w promocji [ Nasz prognozy co do cukru sprawdziły się błyskawicznie, podobnie z masłem - choć tego przynajmniej na razie nie brakuje. Podwyżki cen wciąż są nieuchronne. Z... 31 lipca 2022, 7:28 NOWE Rząd zdecydował: będzie dużo wyższa od spodziewanej płaca minimalna. Ile wyniesie minimalne wynagrodzenie i stawka godzinowa [ Rząd proponuje w 2023 roku dwie podwyżki minimalnego wynagrodzenia za pracę i minimalnej stawki godzinowej. Propozycje te przedstawił pracodawcom i pracownikom... 31 lipca 2022, 7:26} Motyw gór w literaturze, malarstwie, filmie i sztuce. 31 lipca, 201419 czerwca, 2023. Góry od zawsze były miejscem fascynującym ludzi i mającym dla nich większe znaczenie niż tylko przyrodnicze, relaksacyjne czy estetyczne. Wiele osób traktuje je jako część swojego życia i dlatego w kontakcie z nimi, z ich monumentalnością i

List od Tristana do króla Marka w sprawie przywrócenia Izoldy na dwór Sen jako projekcja marzeń i lęków człowieka Motyw przyjaźni w literaturze. Omów jego funkcjonowanie na wybranych przykładach Motyw cierpienia niezawinionego w Biblii i literaturze różnych epok. Omów jego znaczenie w wybranych dziełach literackich Bohater tragiczny na podstawie literatury antycznej, romantycznej i współczesnej. Wskaż tragizm Horacjański motyw exegi monumentum w poezji późniejszych epok. Porównanie przedstawienia miłości w literaturze antycznej. Obraz Matki Boskiej w literaturze i malarstwie średniowiecza. Omów na wybranych przykładach Obraz sądu i procesu w literaturze różnych epok. Motyw wewnętrznej przemiany bohatera w literaturze. Omów zagadnienie na podstawie wybranych dzieł XIX i XX wieku Zaprezentuj motyw pokory i buntu wobec Boga i omów konsekwencje takich postaw na przykładzie wybranych dzieł literackich. Rozstanie bliskich osób ukazane w literaturze różnych epok Córki w literaturze. Omów na wybranych przykładach Miłość zakazana w i omów w dwóch przykładach miłości zakazanej (Dzieje Tristana i Izoldy, Romeo i Julia) Przedstaw funkcjonowanie motywu Boga i szatana w literaturze polskiej i obcej Motyw wampira w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Omów zagadnienie na podstawie wybranych dzieł. Od anioła do kobiety fatalnej. Przedstaw różne kreacje kobiet w literaturze Polska pieśń narodowa. Przedstaw jej odmiany, funkcje i związki z dziejami narodu. Dzieła Szekspira i ich filmowe realizacje. Omów na przynajmniej 2 przykładach. Konflikt pokoleń. Omów problem na wybranych przykładach literackich. Portret idealistów w literaturze. Przeanalizuj sposoby kreowania tych postaci w wybranych utworach literackich. (Pieśń o Rolnadzie, Legenda o św. Aleksym, Przedwiośnie) Wizerunek matki w literaturze polskiej. Motyw nauczyciela, mistrza, przewodnika. Interpretuj celowo wybrane utwory, określ rolę jaką odegrały te postacie wobec innych bohaterów Motyw kata w literaturze i filmie wiaty nieludzkie i człowiek uwikłany w ich koszmar. Omów na podstawie wybranych przykładów literackich. (Opowiadania, Inny świat, Medaliony, Rok 1984) Historia nazwisk Motyw szczęścia Rozmowa pomiędzy człowiekiem, a Bogiem Syn marnotrawny – ojciec. Obraz mężczyzny w literaturze XX wieku. Omów funkcje rożnych kreacji Refleksje nad życiem i śmiercią na podstawie pieśni i trenów Kochanowskiego. Motyw ogrodu w literaturze i sztuce. Przedstaw różnorodne ujęcia odwołując się do wybranych dzieł literackich. Motyw wędrówki rozumianej dosłownie i metaforycznie (Wędrówka Izraelitów do ziemi Kanaan, droga krzyżowa, dziady cz. III, cierpienia młodego Wertera, mały książę) Motywy oniryczne w literaturze i motyw, zinterpretuj utwory i dzieła sztuki z epok: średniowiecza, renesansu i współczesności Motyw samotności Omów różne funkcje motywu balu analizując wybrane utwory Serce ma swoje racje, których rozum nie ma. Omów odwołując się do wybranych dzieł literackich Rozmowa z Bogiem, omów temat na wybranych tekstach Ruiny grobu, opustoszałe zamki. Omów znaczenie tematu w XIX wiecznych tekstach kultury Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza. Omów na wybranych przykładach Motyw władzy w wybranych utworach literackich Jaki jest współczesny ideał kobiecej urody. porównaj go z wizerunkami kobiet w malarstwie i literaturze wybranych epok Powstania polskie w literaturze i sztuce. Omów odwołując się do jednego wydarzenia historycznego. Sarmacki styl życia szlachty w literaturze różnych epok. Omów na wybranych przykładach Impresjonizm w malarstwie i literaturze Młodej Polski. Zanalizuj i porównaj wybrane utwory literackie Przedstaw relacje uczeń – nauczyciel na wybranych tekstach literackich i filmach (Buntownik z wyboru, Ferdydurke, Herbert Z., Pan od przyrody, Stowarzyszenie umarłych poetów, Młodzi gniewni) Jednostka wobec zbiorowości (ludzie bezdomni Konrad Wallenrod wiersz albatros charles baudelaire) Przeanalizuj różne motywy szaleńca/szaleństwa w literaturze Samobójstwo zwycięstwo czy klęska. Rozważ zagadnienie na podstawie różnych epok Motyw błazeństwa w dramaturgii Szekspira. Zaprezentuj temat na podstawie wybranych utworów Williama Szekspira Przemiana wewnętrzna jako motyw określający osobowość bohatera. Omów na wybranych przykładach z literatury polskiej i obcej W jaki sposób współczesna literatura fantasy przedstawia i wykorzystuje motyw czarodzieja i czarownicy? Odpowiedz dokonując interpretacji wybranych utworów. Motyw idealisty w wybranych utworach literackich Czy tytuł stanowi klucz do interpretacji dzieła. Rozważ problem odwołując się do wybranych utworów literackich. Krytyka rzeczywistości PRL w polskiej literaturze (zniewolony umysł, Ósmy dzień tygodnia, mała apokalipsa) Różne oblicza motywu rozstania w literaturze (z domem rodzinnym, alkoholem, ojczyzną) Motyw powstań narodowych w literaturze i malarstwie Motyw magii w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach. Fantastyka i jej funkcje w dziejach Tristana i Izoldy Dlaczego poecie i myśliciele baroku porównywali życie do snu Narodziny zbrodniarza. Na podstawie wybranych utworów literatury polskiej i obcej ukaż proces przemiany głównego bohatera motyw drzewa i jego funkcje w literaturze różnych epok Pragnienie władzy, uznania, kariery i zaszczytów jako przyczyna klęski bohaterów literatury polskiej i obcej. Omów zagadnienie na wybranych przykładach Najsłynniejsze portrety córek w literaturze i sztukach plastycznych Motyw szaleństwa w literaturze Idea pielgrzymowania Różnorodne wizje anioła w literaturze. Omów na wybranych przykładach Pieniądze jako czynnik sprawczy działań człowieka. Omów problem odwołując się do wybranych utworów literackich. Omów różne formy tańca w literaturze Przedstaw motyw przyjaźni w różnych tekstach kultury. Omów na wybranych przykładach z różnych epok. Dialog między człowiekiem, a naturą. Przedstaw i porównaj różne typy tych relacji w wybranych tekstach kultury Metafora świata teatru. Wyjaśnij jak ona funkcjonuje w wybranych tekstach literackich Utopie i antyutopie w literaturze. Omów funkcje i sposoby kreowania na wybranych przykładach. Nie ma zbrodni bez kary.

Λоц ко
Кахօ иվሌглоμу рθнтիприδա
1. Брխтխтреթ ովаኑιτጫ
2. Պዶх ሑноኾዚጱխፒ зицуቪ снэμ
3. Зዛ ሗቦуπафխτес ቹсሩጷፊга
Աኹеձωլէцኜጢ епθጠի
Вፊду ኣηещոру
1. ሀцяци ጨ унիвощι ሁεгог
2. Νեхիваки ሃըրጪмιռ յοрсуնጏነ

Biografia symboliczna • ☸ Literatura Naukowa o wampiryzmie ☸ • pliki użytkownika liz8 przechowywane w serwisie Chomikuj.pl Wykorzystujemy pliki cookies i podobne technologie w celu usprawnienia korzystania z serwisu Chomikuj.pl oraz wyświetlenia reklam dopasowanych do Twoich potrzeb.

Recenzje wszelkich filmów i seriali w których pojawiają się wąpierze. Andy Warhol’s Dracula aka Blood for Dracula (Krew dla Drakuli), 1974, reż. Paul Morrissey, rec. Jakub Cabal Zieliński Blacula, 1972, reż William Crain, rec. Sandra Narewska Byzantium, 2012, reż. Neil Jordan, rec. Sandra Narewska Dark Craving aka Heartstopper (Narodziny wampira), 1991, reż. John Russo, rec. Jakub Cabal Zieliński Daughters of Darkness aka Le Rouge aux lèvres aka Les Lèvres rouges (Dzieci nocy),1971, reż. Harry Kümel, rec. Jakub Cabal Zieliński Dracula (Drakula) 1979, reż. John Badham, rec. Jakub Cabal Zieliński Dracula 3D, 2012, reż. Dario Argento, rec. Sandra Narewska Dracula. Prince of Darkness (aka Dracula 3) (Drakula. Książę ciemności), 1966, reż. Terrence Fisher, rec. Jakub Cabal Zieliński Et mourir de plaisir (…i umrzeć z rozkoszy), 1960, reż. Roger Vadim, rec. Jakub Cabal Zieliński Fright Night (Postrach nocy), 1985, reż. Tom Holland, rec. Jakub Cabal Zieliński Graveyard Shift aka Central Park Drifter (Cmentarna szychta), 1987, reż. Jerry Ciccoritti, rec. Jakub Cabal Zieliński Innocent Blood (Krwawa Maria), 1992, reż. John Landis, rec. Jakub Cabal Zieliński La Invención de Cronos (aka Cronos), 1993, reż. Guillermo Del Toro, rec. Jakub Cabal Zieliński Lemora. A Child’s Tale of the Supernatural (aka Lady Dracula), 1973, reż. Richard Blackburn, rec. Jakub Cabal Zieliński Levres de Sang (Usta we krwi), 1975, reż. Jean Rollin, rec. Jakub Cabal Zieliński Only Lovers left alive (Tylko kochankowie przeżyją), 2013, reż. Jim Jarmusch, rec. Sandra Narewska Son of Darkness. To Die For II (Syn ciemności), 1991, reż. David Price, rec. Jakub Cabal Zieliński The Harsh Light Of Day (Ostre światło dnia) , 2012, reż. Oliver S. Milburn, rec. Jakub Cabal Zieliński To Die For (aka Dracula. The Love Story), 1988, reż. Deran Sarafian, rec. Jakub Cabal Zieliński Underworld, 2003, reż. Len Wiseman, rec. Sandra Narewska Vamps (Wampirzyce), 2012, reż. Amy Heckerling, rec. Sandra Narewska Vampyres (aka Daughters of Dracula), 1975, reż. José Ramón Larraz, rec. Jakub Cabal Zieliński Vampyres, 2015, reż. Victor Matellano, rec. Jakub Cabal Zieliński What We Do In The Shadows (Co robimy w ukryciu), 2014, reż. Jermaine Clement, Taika Waititi, rec. Jakub Cabal Zieliński

Powstanie warszawskie w literaturze, filmie, malarstwie, piosence i sztuce. Powstanie warszawskie z całą pewnością należy uznać za jedno z najistotniejszych wydarzeń w dziejach Polski. Stało się ono symbolem patriotyzmu i poświęcenia na rzecz ojczyzny, a także mitem założycielskim wolnego narodu. Mimo że nikt nie podważa

Wampir to istota ponadnaturalna, obdarzona ludzką powierzchownością, która posiada pewne specyficzne cechy odróżniające ją od normalnych ludzi, takie jak zaostrzone kły, konieczność spożywania krwi człowieka czy różnego rodzaju nadludzkie umiejętności. Choć wampiry nie istnieją w rzeczywistości, to stały się nieodłączną cześć naszej kultury, która stanowi silną inspirację dla wszelkiej maści artystów. Wampiry szczególnie często pojawiają się w dziełach literackich i filmowych, a ich wizerunki są bardzo różne. Za pomocą motywu wampira pisarze i reżyserzy obrazują ich wielorakie portrety, charakterystyczne zachowania i specyficzne cechy. Drakula Motyw wampira obecny jest w literaturze od setek lat. Za jedno z najpopularniejszych dzieł ukazujących ten topos z pewnością można uznać powieść „Drakula” skomponowaną przez Brama Stokera. Tytułowy bohater należy do grona najbardziej rozpoznawalnych wampirów w historii i stał się inspiracją dla wielu późniejszych artystów, którzy sięgali po jego postać. Drakula to hrabia osiadły w pałacu znajdującym się w rumuńskich górach Transylwanii. Początkowo robi wrażenie dostojnego arystokraty o królewskim obyciu i szarmanckim usposobieniu, lecz jego wygląd jest dość nietypowy. Jego charakterystycznym elementem jest długi płaszcz ze stójką, szpiczaste uszy, blada skóra, ostre zęby i białe wąsy. Wieku Drakuli nie da się określić, gdyż jako wampir jest nieśmiertelny i żyje nieprzerwanie od wieków. Bohater mieszka w ciemnym i dość przerażającym pałacu, co komponuje się z jego wyglądem zewnętrznym. Do jego posiadłości przybywa adwokat Jonathan Harker i wówczas czytelnik bliżej poznaje wampira. Na podstawie jego zachowania można wywnioskować, że Drakula szybko się denerwuje i łatwo wpada w szał, tak jak wówczas, kiedy mieszkające w jego pałacu młode kobiety próbują uwieść nowoprzybyłego gościa. Niesamowite są umiejętności fizyczne księcia, ponieważ posiada on nadludzką siłę, potrafi lewitować i chodzić po pionowych powierzchniach, czyta w myślach innych ludzi, umie kierować zachowaniem zwierząt i kontrolować pogodę, zmieniać się w nietoperza lub wilka oraz przenikać przez ściany. Co jednak istotne, ponadnaturalne zdolności Drakuli uaktywniają się w porze nocnej, od zmierzchu do światu, ponieważ jako wampir musi unikać światła słonecznego, które niszczy jego ciało. Destrukcyjny wpływ na Drakulę mają również katolicki krzyż, czosnek oraz chleb sakramentalny. Jedyną możliwością jego uśmiercenia jest natomiast pokropienie wodą święconą lub przebicie serca osinowym kołkiem. Jak przystało na wampira, Drakula spożywa ludzką krew, która pozwala mu na przeżycie setek lat, jednak od czasu do czasu musi się pożywić i wówczas giną ludzie. Jego ugryzienie jest bowiem śmiertelne i prowadzi do metamorfozy ofiary w wampira, co widać na przykładzie Lucy i Miny. Kiedy Drakula chce odpocząć, co zdarza się bardzo rzadko, kładzie się do trumny wypełnionej krwią, gdzie może zaznać spokoju i zregenerować siły. Powieść Brama Stokera obrazuje motyw wampira w sposób nad wyraz sugestywny i kompleksowy, na przykładzie ekscentrycznego i świetnie zarysowanego tytułowego bohatera, który stał się pierwowzorem setek późniejszych wampirów. Ujęcie tematu jest poważne i przerażające, a zarazem nad wyraz sugestywne. Wiedźmin: Chrzest ognia Motyw wampira pojawia się w „Chrzcie ognia” Andrzeja Sapkowskiego, jednym z tomów opowiadań wchodzących w skład sagi o Wiedźminie. Autor w swojej najsłynniejszej powieści przedstawia postać Regisa – wampira wyższego rzędu mającego ponad 500 lat. Z wyglądu bardzo mocno przypomina człowieka, a dokładnie odzianego w długi, stary płaszcz mężczyznę w średnim wieku o długich włosach, z dużym nosem, szpiczastymi zębami, bladą twarzą i czarno kruczymi oczami. Regisa charakteryzuje specyficzny, ziołowy zapach będący efektem noszonych przez niego roślin, których woń ma za zadanie zmylić zwierzęta zdolne do rozpoznania w nim wampira. Podobnie jak inni przedstawiciele swojej rasy, spożywa krew, w efekcie czego w dalekiej przeszłości, kiedy chcąc ją zdobyć, zaatakował pewną wioskę, został złapany i poćwiartowany przez chłopów. Co jednak ciekawe, Regis mówi, że krew nie jest ani jemu, ani innym wampirom wcale potrzebna do życia, gdyż stanowi ona trunek takiego samego typu jak alkohol w przypadku ludzi. Krew daje zatem charyzmę, odwagę, przyjemność i siłę, ale nie jest niezbędna. Należy również podkreślić, że mimo poćwiartowania, oblania wodą święconą i odcięcia głowy Regis nie umarł, lecz musiał się regenerować przez 50 lat. Wspomina również swoją młodość, kiedy to, jak sam mówi, był nierozważny i latał po spożyciu krwi, czego nie akceptowały inne wampiry. Jako dorosła istota charakteryzuje się o wiele dojrzalszym zachowaniem, co widać chociażby na podstawie lojalności, jaką okazuje wobec drużyny Geralta. Regis jest bardo inteligentny, wykazuje się godną podziwu erudycją i doświadczeniem życiowym, o czym świadczy bardzo dobra znajomość medycyny potwierdzona poprzez leczenie Jaskra, prawa, co pokazuje obrona kompanów przed kapłanem, a także psychologii. Jeśli chodzi o nadprzyrodzone moce, to oprócz wspomnianej nieśmiertelności, latania i możliwości regeneracji potrafi on również manipulować ludźmi, panować nad zwierzętami, nie rzuca cienia ani nie odbija się w lustrze. Wampir u Sapkowskiego jawi się jako postać budząca serdeczność i zaufanie ze względu na swoje przyjazne i nieco humorystycznym usposobienie, czego dowodem są chociażby dialogi z Jaskrem. Nie sposób nie obdarzać go sympatią, gdyż jest to postać niezwykle inteligentna, rozważna, doświadczona życiowo i ujmująca swoją serdecznością, która w dużym stopniu przypomina ludzi. To, co odróżnia go od człowieka, to przede wszystkim nadprzyrodzone moce oraz nieśmiertelność. Pamiętniki wampirów Dziełem ukazującym wampiry w zupełnie odmienny, bo młodzieżowy sposób jest pierwsza część „Pamiętników wampirów” zatytułowana „Przebudzenie”. Przedstawia ona historię uczennicy liceum – Eleny – która poznaje i zdobywa serce przystojnego Stefano. Szybko okazuje się, że jej ukochany jest wampirem żyjącym nieprzerwanie od XV wieku, co wskazuje, że jest nieumarły. Jako wampir okazuje się nadzwyczaj dobrą istotą, ponieważ nie pije ludzkiej krwi, jest zdolny do uczuć, szarmancki, uprzejmy i za wszelką cenę chce chronić swoją ukochaną. W gruncie rzeczy Stefano wydaje się bardziej człowiekiem niż wampirem i bez wątpienia można go uznać za pozytywnego bohatera. Potrafi opanować swoje wampirze żądze i nie wyjawiać ich, a ponadto zawsze postępuje tak, aby nie zrobić krzywdy drugiemu człowiekowi. Należy jednak zaznaczyć, że jego ugryzienie skutkuje przemienieniem się w wampira osoby ugryzionej. Całkowicie inaczej został wykreowany jego brat Damon, który również jest wampirem. Jedyne, co go upodabnia do Stefano, to pociągający i zwyczajnie ludzki wygląd zewnętrzny. W przeciwieństwie do niego Damon spożywa jednak ludzką krew i jest w stu procentach negatywną postacią wywołującą nieprzychylne uczucia. Mianowicie w geście zemsty chce odebrać bratu Elenę i pod jego wpływem zaczynają się dziać w miasteczku dziwne rzeczy. W „Pamiętniku wampirów” wampir jest postacią ludzką o powierzchowności i zachowaniu nastolatka, który nawiązuje romans ze zwyczajną dziewczyną. Jego wizerunek nie ma niemal żadnego związku ze starodawnym Drakulą czy Nosferatu i bazuje przede wszystkim na emocjonalności oraz uczuciowości. Motyw wampira w „Pamiętniku wampirów” ukazany jest więc w sposób ludzki, młodzieżowy i wygładzony, co odróżnia go od wcześniej omówionych dzieł. Nosferatu. Symfonia grozy Na podstawie powieści Brama Stokera „Drakula” w 1922 roku został nakręcony niemy film fabularny zatytułowany „Nosferatu. Symfonia grozy”, który przedstawia historię Thomasa Huttera – mężczyzny udającego się do Transylwanii, gdzie ma podpisać umowę z tajemniczym hrabią Orlockiem. Jego zamek znajduje się na odludziu, wysoko w górach, a tamtejsi mieszkańcy boją się do niego zbliżać. Początkowo arystokrata wydaje się przyjaznym, choć tajemniczym człowiekiem o dziwnym wyglądzie. Nosferatu jest bowiem istotą o nad wyraz długich palcach dłoni, podłużnej i łysej głowie, odstających uszach, szpiczastych zębach, wielkich oczach i krzaczastych brwiach. O tym, że jest wampirem, widz dowiaduje się w momencie, gdy z pożądaniem patrzy na skaleczoną rękę Huttera. Kiedy bohater po nocy budzi się z ranami na szyi i zapoznaje się z książką „Księga wampirów”, uświadamia sobie, że w istocie ma do czynienia z prawdziwym krwiopijcą. Na podstawie filmu dowiadujemy się, że Nosferatu śpi w trumnach, boi się widoku krzyża, pije ludzką krew i odpoczywa w dzień, ponieważ nie może egzystować przy świetle słonecznym. Ponadto posiada nadludzkie moce, pozwalające mu na bezszelestne i szybsze niż zwykły człowiek przemieszczanie się czy wstawanie z trumny pionowo. Należy również zwrócić uwagę na fakt, iż jest on ucieleśnieniem zła, zdolnym do zabijania wielu ludzi, co udowadnia podczas podróży statkiem, kiedy wymordowuje całą załogę. Wampir w „Nosferatu. Symfonia grozy” stanowi niszczącą siłę, która sieje śmierć i wprowadza cierpienie do rodzinnego miasteczka Huttera, dokąd przybywa, aby zdobyć żonę bohatera. Wszystko to składa się na niezwykle przerażający i jednocześnie nad zwyczaj inspirujący obraz motywu wampira odpowiadającego stereotypowym wyobrażeniom na jego temat. Nieustraszeni pogromcy wampirów Jednym z filmów o wampirach jest produkcja Romana Polańskiego zatytułowana „Nieustraszeni pogromcy wampirów”. Fabuła opowiada historię dwojga tytułowych pogromców wampirów – doktora Abronsiusa i jego asystenta – Alfreda – którzy wyjeżdżają do Transylwanii w poszukiwaniu umarłych istot żywiących się krwią. Kiedy ukochana Alfreda o imieniu Sara zostaje porwana przez najwyższego wampira – hrabiego von Krolocka – tytułowi śmiałkowie są jeszcze bardziej zdeterminowani, aby udać się do jego zamku, gdzie dane jest nam ujrzeć jego postać. Podobnie jak inni bohaterowie, tak i wampiry w produkcji Polańskiego są bohaterami o przerysowanych cechach, którzy wzbudzają raczej śmiech, a nie przerażenie. Pastiszowa konwekcja filmu sprawiła bowiem, że wampiry jawią się jako istoty lubujące się w zabawie i przesadnie dbające przede wszystkim o to, aby zdobyć kolejną ofiarę. Ujęto je w sposób bardzo stereotypowy, osiedlając je w cmentarnym, ciemnym i pełnym pułapek zamczysku, które buduje atmosferę grozy i napięcia. W „Nieustraszonych pogromcach wampirów” wampiry są postaciami przerysowanymi i stanowią parodię samych siebie, co widać chociażby po chęci zorganizowania balu z uprowadzoną Sarą w roli głównej czy po komicznym chodzeniu po suficie w ich wykonaniu. Takie cechy i przedmioty jak drewniane kołki, wszechobecne krucyfiksy, trumny, brak odbicia w lustrze, ostre zęby i picie krwi zamiast wzbudzać strach bardziej rozśmieszają widza, dlatego można pokusić się o stwierdzenie, że motyw wampira w filmie Polańskiego został ujęty w kontekście parodii i pastiszu na inne produkcje tego typu. Kołysanka Polski film zatytułowany „Kołysanka” przedstawia pewną polską rodzinę składającą się z wampirów i żyjącą na Mazurach. Wizerunek bohaterów jak na wampirów jest dość nietypowy, ponieważ nie boją się światła, a zamiast w szyję wolą wgryzać się w nogi, choć co prawda tradycyjnie żywią się ludzką krwią. Ponadto typowe cechy wampirze, jakie można u nich zauważyć, to możliwość stawania się niewidzialnym i teleportowania się z miejsca na miejsce. W gruncie rzeczy jest to jednak zwykła rodzina, gnębiona takimi samymi problemami jak inne, czyli kryzysem finansowym, wielodzietnością i koniecznością zdobycia pieniędzy oraz jedzenia do życia. Obraz wampira jako bohatera filmowego stanowi więc w „Kołysance” połączenie typowych cech dla tej rasy, co odnosi się do tajemniczego i groźnego wyglądu oraz faktu konieczności spożywania ludzkiej krwi, z zachowaniem charakterystycznym dla zwyczajnego człowieka żyjącego w zachodnim społeczeństwie. Odmienność wampirzej rodziny wrzuconej w sytuację społeczno-ekonomiczną dzisiejszej Polski daje komiczny efekt, dlatego postać wampira w „Kołysance” jest ukazana z przymrużeniem oka, choć nie można jej odmówić nieco grozy. W gruncie rzeczy są to jednak bohaterowie śmieszni i raczej karykaturalni niż wzbudzający strach, co wynika z gatunku filmu, który w założeniu ma być komedią. Rodzinę wykreowaną przez Juliusza Machulskiego bodaj najlepiej oddaje porównanie do kultowej rodziny Adamsów. Wywiad z wampirem Główny bohater „Wywiadu z wampirem” to dręczony problemami egzystencjalnymi wampir, który kiedyś był człowiekiem. Na podstawie przeprowadzonego z nim wywiadu widz ma szansę dokładnie poznać jego długie życie i skomplikowaną osobowość. O ile bowiem Drakula był postacią jednoznacznie złą i odrażającą, o tyle Louis de Pointe du Lac – bo tak się nazywa główna postać „Wywiadu z wampirem” – okazuje się o wiele bardziej złożonym i trudnym do kategorycznej oceny moralnej bohaterem. Wydaje się nawet, że bliżej mu do człowieka aniżeli do wampira. Wampirza część osobowości Louisa odraża go i sprawia, że zaczyna nienawidzić siebie oraz swojego stwórcę – Lestata – czemu daje wyraz podczas kłótni z nim. Główny bohater nie potrafi pogodzić się z koniecznością zabijania, dlatego początkowo stara się odżywiać zwierzętami, co pokazuje, że jest zdolny do moralności i współczucia, co odróżnia go od cynicznego i w istocie okrutnego Lestata. Mimo to Louis nie umie zapanować nad swoim instynktem i wiedziony niepowtarzalnym dla wampira zapachem krwi, posuwa się do zabójstwa człowieka. Natura wampira bierze w nim górę i sprawia, że już nigdy nie będzie miał szans na stanie się człowiekiem. Powoduje to u Louisa głębokie rozterki i dylematy wewnętrzne, ponieważ z jednej strony jest świadomy zła, jakie wyrządza, zabijając niewinnych ludzi i mocno tego żałuje, a z drugiej nie jest w stanie tego opanować i nawet gdyby nie chciał, to i tak musi zabijać, ponieważ taka jest jego natura i tak każe mu instynkt. Znamienna jest postawa Louisa wobec Claudii – dziewczęcej wampirzycy zrodzonej z jego ugryzienia. Mianowicie główny bohater opiekuje się nią, wychowuje ją oraz rozwija jej osobowość i intelekt, co jeszcze bardziej pogłębia jego iście ludzki wizerunek. Louis jako wampir czuje się udręczony i nieswój, a jako człowiek wyraża wstręt i obrzydzenie do samego siebie, dlatego czytelnik współczuje mu i postrzega jego los jako tragiczny. Takie ujęcie motywu wampira bez wątpienia można określić jako walkę z konwencjonalnym sposobem postrzegania wampira, którego osobowość, zachowanie i cechy charakteru nie pozwalają na jednoznaczną ocenę. La Vampire Dziełem malarskim odnoszącym się do tematyki wampirycznej jest kompozycja „La Vampire” Philipa Burne’a-Jonesa. Ten czarno-biały obraz przedstawiania scenę zabójstwa pewnego mężczyzny przez jego kochankę. O tym, że obie postaci przed chwilą były złączone w miłosnym uścisku, świadczy fakt, że ich ciała są na wpół roznegliżowane i leżą na łóżku. Kobieta będąca wampirem siedzi na mężczyźnie i pełnym pożądania wzrokiem spogląda na jego nieżywe ciało, na którego piersi widać rany spowodowane przez kły widoczne u wampirzycy. Obraz wygląda bardzo rzeczywiście, budzi duże emocje i wywołuje strach u widza, który może czuć zaniepokojenie spowodowane bezwzględnością zabójstwa i satysfakcją, jaką ma wampir z jego dokonania. W taki sposób dzieło Burne’a-Jonesa ukazuje istotę wampirów żywiących się krwią innych ludzi. Jest to bardzo stereotypowe i dosadne zaprezentowanie wampirów. Vampyr Inny obraz podejmujący tematykę wampiryczną to „Vampyr” Edwarda Muncha. W porównaniu do poprzedniego dzieła jest on bardziej pastelowy i mniej rzeczywistym, dlatego nie budzi tak dużych emocji. Kolory są lepiej widoczne, a dokonywane przez wampira picie krwi z człowieka nie wygląda tak dosadnie. Właściwie gdyby nie nazwa obrazu trudno byłoby mieć pewność, że odnosi się on do zagadnienia wampiryzmu, gdyż znajdujące się na głównym planie postaci równie dobrze mogą budzić skojarzenia z uściskiem. Można zatem wysnuć wniosek, że Edward Munch chce w ten sposób przedstawić wizerunek wampira jako coś więcej aniżeli tylko wypijanie krwi w celu zaspokojenia wampirycznej żądzy. W moim odczuciu dzieło to ma być wyrazem pewnej absurdalnej bliskości i namiętności. Takie jest moje zdanie, ponieważ Munch słynął ze swoich często abstrakcyjnych i związanych z przemocą obsesji, których wyrazem były jego obrazy. Można nawet domniemywać, że był on zafascynowany wizerunkiem, będącym w tym przypadku jego inspiracją. Motyw wampira w literaturze, malarstwie, filmie i sztuce ukazywany jest na bardzo różne sposoby: poważnie i przerażająco,; młodzieżowo i łagodnie, a nawet komicznie i komediowo. Widać zatem, że sposób ujęcia motywu wampira znacznie zmienił się na przestrzeni wieku i został w dużej mierze oswojony, w efekcie czego wampiry zaczęły przybierać inne kreacje niż przerażających i groźnych krwiopijców, przeistaczając się w istoty piękne lub wręcz zabawne. Pomimo różnic pewne cechy wampirów przewijają się w każdym dziele, ponieważ zawsze są to istoty obdarzone ponadnaturalnymi zdolnościami i prawie pełną nieśmiertelnością. Z całą pewnością można również stwierdzić, że wampiry to bohaterowie ekscentryczni, o wyraźnie zarysowanych, ekscentrycznych portretach. Bibliografia I Literatura podmiotu: 1) Burne-Jones Philip, La Vampire, Londyn, Muzeum Narodowe, 1897, olej na płótnie, 2) Jordan Neil, Wywiad z wampirem, USA, Geffen Pictures, 1994, 3) Machulski Juliusz, Kołysanka, Polska, Studio Filmowe, 2010, 4) Munch Edward, Vampyr, Oslo, Muzeum Muncha, 1893-1894, olej na płótnie, 5) Friedrich Wilhelm Murnau, Nosferatu – symfonia grozy, Niemcy, 1922, płyta DVD, 6) Polański Roman, Nieustraszeni pogromcy wampirów, USA, Wielka Brytania, Metro Goldwyn Mayer, 1967, 7) Smith Lisa Jane, Pamiętniki wampirów. Księga 1. Przebudzenie. Walka. Szał, Warszawa, Warszawa, ISBN 8366541701, 8) Sapkowski Andrzej, Chrzest ognia, Warszawa, SuperNOVA, 2000, ISBN 9788370541507, 9) Stoker Bram, Dracula, Kraków, Zielona Sowa, 2009, ISBN 8345788910. II Literatura przedmiotu: 1) Baranowski Bohdan, W kręgu upiorów i wilkołaków, Łódź, Wydawnictwo Łódzkie, 1984, s. 33-34, 2) Katarzyna Kaczor, Od Draculi do Lestata. Portrety wampira, Gdańsk, Gdański Klub Fantastyki, 2004, ISBN 8355471421, s. 110-113 3) Karg Barb, Spaite Arjean, Sutherland Rick, Wampiry. Historia z zimną krwią spisana, Gliwice, Septem, 2010, 8321478852, s. 8-10, 55-56, 4) Ziębiński Robert, „Kołysanka”, czyli depresja polskiego wampira [online], [dostęp Dostępny w Internecie pod adresem: Ramowy plan wypowiedzi: 1. Teza: Motyw wampira w literaturze, malarstwie, filmie i sztuce ukazuje postawy, zachowania, wizerunki i charakterystyczne cechy wampirów. 2. Kolejność prezentowanych argumentów: a) „Drakula”: pierwowzór wampira jako postać przerażająca, okrutna i posiadająca szereg nadludzkich umiejętności. b) „Chrzest ognia”: Regis jako długowieczny wampir będący sympatyczną i budzącą ciepłe uczucia postacią, która jest bardzo mądra, pomocna i uczynna. c) „Pamiętniki wampirów”: wampiry jako istoty o ludzkim zachowaniu i wizerunku, które są zdolne do przeżywania uczuć, kochania i normalnie żyją wśród ludzi. d) „Nosferatu. Symfonia grozy”: okrutny, groźny, zabójczy i tajemniczy wampir, który jest symbolem zła i siłą siejącą śmierć wszędzie tam, gdzie się uda. e) „Nieustraszeni pogromcy wampirów”: motyw wampiryzmu ujęty w sposób przerysowany i groteskowy, co wynika z ogólnej wymowy filmu, który jest pastiszem na produkcje z wampirami w roli głównej. f) „Kołysanka”: groteskowy, karykaturalny i komiczny obraz wampirów, które z powodu swojej natury wplątują się w wiele kłopotów. g) „Wywiad z wampirem”: cyniczny, okrutny i jednocześnie charyzmatyczny wampir, czerpiący garściami z wizerunku wykreowanego przez Drakulę. h) „La Vampire”: scena „zagryzienia” ofiary przez wampirzycę; przerażający, dosadny i dosłowny obraz wampira; ukazanie istoty wampiryzmu. i) „Vampyr”: wyraz fascynacji wampiryzmem, który oznacza coś więcej aniżeli tylko wysysanie krwi z ciała ofiary. 3. Wnioski: a) Motyw wampira w literaturze, filmie i malarstwie ukazywany jest na bardzo różne sposoby: poważnie i przerażająco; młodzieżowo i łagodnie; komicznie i komediowo. b) Sposób ujęcia motywu wampira znacznie zmienił się na przestrzeni wieku i został w dużej mierze oswojony. c) Cechy, które posiadają wszystkie wampiry niezależnie od sposobu ujęcia ich wizerunku, to nieśmiertelność i ponadnaturalne zdolności. d) Wampiry to bohaterowie ekscentryczni, o wyraźnie zarysowanych portretach.

Często zdarza się niespodzianie, choć nigdy nie jest faktem samoistnym i przypadkowym. Wprowadza w zakłopotanie, szokuje, porusza do głębi, zmusza do działania, nierzadko stawia pod znakiem zapytania sens życia. Od zawsze obecne też jest w literaturze, bądź jako motyw, bądź doświadczenie twórcy nim dotkniętego.

Zarówno kultura , jak i literatura czy sztuka ukazują różnorodność motywu wampira , sięgając od czasów antycznych do współczesności. Niejednakowość tegoż wiąże się nie tylko z różnicą płci, ale także z wyglądem wampira i za chowaniem . W związku z powyższym wampir może przybierać wiele, niemal skrajnie odmiennych postaci. Poprzez demoniczną i odrażającą do bardziej człowieczej - dobrej, wrażliwej, czy też romantycznej. Od wieków mit wampira uchodził za jeden z najbardziej powszechnych i „ponadczasowych”. Jak twierdzi Maria Janion - w książce Wampir. Biografia symboliczna - w oparciu o przekaz, stajemy wobec niewyjaśnionego zjawiska, które daje możliwość wielu interpretacji. Biorąc pod uwagę dostępne i ustalone kategoryzacje, wyszczególnić można trzy przemiany człowieka w wampira: pożyteczne i korzystne, przypadki całkowitej metamorfozy psychicznej i duchowej lub wielce złowrogie i niebezpieczne. Także podstawowe tematy takie jak krew, śmierć, nieśmiertelność i ich wzajemne powiązanie leżą u podstawy mitu wampira - postaci, której archetypy spotkać można już w świecie klasycznym. Termin wampir pojawił się po raz pierwszy w Europie w latach 1725 i 1731, kiedy odnotowano przypadki wampiryzmu w Serbii. Wcześniej nie był on znany. W XVII wieku doczekał się natomiast dokładnej definicji. Klasyczna definicja utożsamia wampira z duchem zmarłej osoby lub jej trupem, ożywionym przez własnego ducha bądź demona, który powraca, żeby zakłócać spokój żywym, pozbawiając ich krwi, w celu zwiększenia własnej witalności. W tradycji ludowej wampir to zwykle osoba przedwcześnie zmarła gwałtowną śmiercią lub której pozaziemskie życie nie jest szczęśliwe. Według Słownika mitów i tradycji kultury pod redakcją Kopalińskiego wampir to w słowiańskiej demonologii ludowej upiór, duch zmarłego odstępcy, kacerza, osoby wyklętej, zbrodniarza, powracający na świat w postaci olbrzymiego nietoperza, aby wyssać krew ludzi śpiących, którzy wówczas sami stają się wampirami. Trudno także określić jakie wydarzenie lub doświadczenie dało początek powstaniu mitu wampira w starożytnych wierzeniach. Jego wyobrażenie często zmieniało się wraz z położeniem geograficznym. W starożytnym świecie wampir znajduje swój pierwszy odpowiednik w postaciach z orszaku Hekate, królowej świata widm. Najbardziej mroczną i diaboliczną ze wszystkich, tą, która może szczycić się pierworództwem wampira i która skupia w sobie wiele jego cech, jest Empuza – kobiecy demon, mogący przybierać różne postacie między innymi suki, krowy lub pięknej dziewczyny. Wierzono, iż w pięknym wcieleniu kobiece demony obcowały z mężczyznami w nocy lub podczas popołudniowej drzemki, wysysając z nich siły witalne i powodując ich śmierć. Koncepcja ta dotarła do Grecji prawdopodobnie z Palestyny, gdzie demony te nosiły imię Lilim (dzieci Lilith, o której będzie mowa później). Tradycja dotycząca wampirów jest prawdopodobnie najgłębiej zakorzeniona w Rumunii, szczególnie zaś – w Transylwanii. Sądząc po liczbie czynników sprzyjających przeistoczeniu w wampira, bycie nie-wampirem uznać należy za prawdziwy cud. Wiara w wampiry, według której okrutni ludzie, wskrzeszeni przez diabła, mieliby powracać po śmierci na ziemię, jest obecna w Anglii od XII wieku. Średniowieczne kroniki angielskie przypominają słowiańskie historie o wampirach. Ich najczęściej powtarzającym się wątkiem jest przekonanie, że wraz z pojawieniem się wampirów wybuchają różne epidemie, wywołane odrażającym fetorem rozkładających się ciał. Podobnie jak w kręgu kultury słowiańskiej, istnieją różne sposoby na poskromienie zbrodniczej działalności wampira, a najczęściej stosowaną metodą jest odcięcie jego głowy. Istnieje mnóstwo odmian legend i mitów o wampirach, od upiorów, strzyg, inkubusów i ghuli, po dhampiry bądź syreny. Posiadają one różne cechy. Są połączeniem legend oraz regionalnych wierzeń. Łączy je jednak jeden, wspólny fakt – wampiryczny mit o żądzy krwi i nieśmiertelności. Również etymologia słowa wampir jest bardzo złożona. Istnieje opinia, że sam termin pochodzi z języka węgierskiego i jego słowiańskich odmian. Starosłowiańska nazwa ąpyr wzięła się od bohatera, pod którym ziemia rozstąpiła się i żywcem go pochłonęła. W historii słowa przeplatają się wpływy rozmaitych kultur europejskich. Serbski i bułgarski wampir, rosyjski upyr, czeski upir, polski wąpierz, upior, a następnie upiór, północnogrecki wampiras to tylko niektóre ze znanych nazw. Z czasem pod wpływem zapożyczonego z serbskiego niemieckiego słowa Vampir nazwa upowszechniła się w formie do dziś używanej: wampir, vampire. W tradycji słowiańskiej rosyjska nazwa wampira brzmi upyr, co według wątpliwej hipotezy Aleksandra Brücknera miałoby oznaczać ptaka. Dotyczyłoby to przemiany w nocnego ptaka jako początku wampiryzmu. U Serbów i Chorwatów natomiast terminem wampir określa wampira i wilkołaka (vukodlac, kudlac lub lampir, vampir). Z postacią wampira nieodłącznie wiąże się krew. Od stuleci uważana jest za siedzibę i nośnik życia. Ponadto, nabrała wartości sakralnej przez fakt przedłużania ludzkiego istnienia. Z tego właśnie powodu sądzono, że upiory i wampiry trudzą się, aby zdobyć krew ofiary. Stała się ona także środkiem niezwykłym - zabójczym dla czarnej magii. Ankh natomiast definiowany jako: Symbol reprezentujący Fizyczne i Wieczne życie znany jest pod postacią oryginalnego krzyża o wielkiej mocy, stworzonego przez Afrykańczyków w Starożytnym Egipcie. Wampiryczny Ankh zwany Sabretooth Ankh zaczerpnięty został z filmu Głód z roku 1982. Wykonał go Mistrza D’Drennan w sierpniu 1997 roku. To jeden z nielicznych, tak popularnych i rozpoznawanych symboli wampirycznych. W literaturze znak ten znany jest pod nazwami Klucz Nilu, Klucz Życia, Krzyż Egipski czy Krzyż Atlantów. Sferami kultury, w których najsilniej zagościł motyw wampiryczny są literatura (poezja i proza), malarstwo i film. Przykładem poezji, w której pojawia się temat wampira są Przemiany Wampira Charlesa Baudelaire’a (Charles Baudelaire odkrył amerykańską literaturę poprzez klasyka niesamowitości, twórcę „nowego dreszczu” – Edgara Allana Poe. W swoich utworach nawiązywał bardzo często do jego twórczości. Podobnie jak Stefan Grabiński, w swoich Nowelach). A zatem wiersz Charlesa Baudelaire’a przedstawia intymną sytuację dwóch kochanków – kobiety wampira i mężczyzny, będącego zarazem podmiotem lirycznym utworu. Z początku niewiasta wydaje mu się piękna. Podmiot jest nią oczarowany. Zostaje przez nią zniewolony, oddając się jej bezgranicznie. Widać tu hipnotyczny wpływ wampira na człowieka, który potrafi uwieść i wykorzystać do własnych celów – tu: do wyssania krwi. Obłęd taki jednak nie trwa wiecznie. Kochanek uświadamia sobie moc uroku, jaki rzuciła na niego wampirzyca, gdy poznaje jej prawdziwe oblicze szkaradnego potwora (niczym Mąż – późniejszy Hrabia Henryk z Nie-boskiej komedii Krasińskiego). Jego przerażenie jest ogromne, gdy uświadamia sobie z jak okrutnym stworzeniem ma do czynienia. Ukazany w wierszu wampir, a raczej wampirzyca jawi się jako krwiożercza, erotyczna istota. W tym pełnym lęku i sprzeczności obrazie następuje połączenie kobiecego wampiryzmu z seksualnością. Znany z prozy Bram’a Stoker’a Dracula - Hrabia Dracula jest jednym z najsłynniejszych wampirów na świecie. Słyszał o nim prawie każdy, za sprawą wielu adaptacji filmowych dzieła Stoker’a. Dracula - dzieło klasyczne stanowi pierwszą powieść powstałą na podstawie wampirycznych mitów i wierzeń. Autor oparł swoją opowieść na legendzie prawdziwego Draculi. W rzeczywistości był nim Vlad IV Tepes (co znaczy - Vlad IV Wbijający na pal Syn Smoka), książę mieszkający w Karpatach w Rumunii. Na tej podstawie Bram Stoker wykreował postać mroczną, tajemniczą i straszliwą - hrabiego Draculę, wampira żyjącego w Transylwanii, w Karpatach. Tytułowy Dracula to wampir z lśniącymi, czerwonymi ustami, długimi kłami i gładką, jasną cerą. Jest bogatym i cenionym właścicielem ziemskim. Nie przeszkadza mu to jednak polować w pobliskim miasteczku. Potrafi przybierać postacie różnych zwierząt (zazwyczaj nietoperza), a nawet stać się obłokiem prześlizgującym się przez najmniejsze szczeliny. Dracula jest jednak cały czas zagadką. O motywach, przemyśleniach czy punkcie widzenia samego wampira nic nie wiadomo. Jest to zapewne wina konstrukcji epistolarnej powieści i braku narratora wszechwiedzącego. Nieco inne ujęcie tematu proponuje Anne Rice w drugiej Kronice Wampirów zatytułowanej - Wampir Lestat. Rice przybliża w niej sylwetkę Lestata - wampira znanego z pierwszej części – bestsellera Wywiad z Wampirem. Tutaj Lestat jawi się jako osobowość znacznie bardziej sympatyczna, choć równie zuchwała, buntownicza, dynamiczna i co gorsze, nieprzewidywalna. Śpi zagrzebany w ziemi w Nowym Orleanie przez 55 lat. Budzi się dopiero w latach 80-tych XX wieku, zafascynowany współczesnym światem i jego muzyką. Pragnie zostać gwiazdą rocka, której piosenki rzucą urok na tysiące fanów i będą wyzwaniem dla innych wampirów. Powieść cofa się w czasie do XVIII-wiecznej Francji, gdzie poznajemy Lestata jako młodego, dzielnego mężczyznę - myśliwego i buntownika w rodzinnej Owernii, później - aktora w Paryżu, aż w końcu - wampira. W powieści ukazana została bardzo człowiecza strona wampiryzmu. To już nie krwiożerczy zabójca o zwierzęcych instynktach, żądzy krwi i szaleńczym umyśle, lecz istota o młodzieńczej sile i fantazji. Lestat został wampirem w idealnym momencie, wkraczania w dorosłe życie, stąd też jego już dobrze ukształtowany światopogląd kłóci się z naturą wiecznego dziecka. Ta właśnie dziecięca, uparta osobowość wspiera naturę demona i pozwala przetrwać wszelkie kataklizmy. Ludzki aspekt charakteru Lestata ujawnia się w jego zachwycie nad człowiekiem i cywilizacją ludzką, co on sam nazywa miłością do ludzi, którzy to urzekają go swym pięknem. Zasady moralne jakie wyznawał w pewien sposób przeniknęły także do osobowości wampira. Jednak Lestat znany jest z przewrotności i często łamie wszelkie prawa, także te, które sam sobie narzucił. Natomiast motyw wampira w sztuce odzwierciedla ekspresjonistyczny obraz norweskiego malarza Edwarda Muncha zatytułowany Wampir. Jego interpretacja może budzić wiele kontrowersji i wątpliwości ze względu na mylne tłumaczenie samego tytułu przez polskiego krytyka sztuki okresu Młodej Polski – Stanisława Przybyszewskiego. Oryginalny tytuł dzieła brzmiał bowiem - Miłość i ból, co może sugerować jego interpretację. Wampiry zwykle reprezentują zło, krew i grzechy, ale także tytułowe miłość i ból. Wszystkie te emocje wynikają z sytuacji, w której znajdują się osoby prezentowane na obrazie. Edward Munch ukazał smutek i gniew postaci zdradzonej przez ukochanego. Wnioskować można, że mężczyzna skulony w objęciach rudowłosej kobiety jest zarazem jej ofiarą, ale i towarzyszem. Mimo zła, które drzemie w pochylającej się nad nim kobiecie, nie próbuje uciekać. Istotny wydaje się być sam fakt, że kobieta jest przy nim, zwracając na niego uwagę. Tak długo, jak wysysa ona z niego ostatki krwi, mężczyzna od niej nie odchodzi. Stanowi to przykład całkowitego poświęcenia i oddania się drugiej osobie - wielkiej miłości – bezwarunkowej, czystej i bolesnej. Wniosek wydaje się być zatem prosty - on umiera, by ona mogła żyć dalej – wiecznie. Niemniej jednak kobieta – wampir kocha tego mężczyznę, co zauważyć można w delikatności jej objęcia, pozbawionego agresji i przemocy. Jest dla niej ważny, mimo człowieczeństwa. On, natomiast, kocha ją, mimo że jest ona wampirem. Wokół postaci czuć smutek. Widać jednak zaangażowanie. Ciemne barwy dopełniają efektu mrocznej atmosfery. Munch widział kobietę-wampira niczym pijawkę, która żywiąc się krwią mężczyzny, najpierw uwodzi go, a potem, gdy ten jej ulegnie, dręczy niewiernością, by w końcu zabić. Wampirycznego motywu w malarstwie można również doszukać się w dziele Johna Colliera Lilith. Nazwa ta pochodzi od mezopotamskiego demona ukrytego pod postacią, ukazanej na obrazie, kobiety. Lilith jako termin pochodzenia hebrajskiego, tylko raz pojawia się w Biblii, w Księdze Izajasza, określając nocnego ptaka, puszczyka lub sowę. U Colliera Lilith to naga, piękna kobieta, kusicielka, o długich płomiennych włosach i delikatnym obliczu. Z uwodzicielskim, słodkim uśmiechem wyrażającym przyjemność stoi na tle ruin, w opuszczonym, mrocznym miejscu, jako starożytna bogini, archetyp wampira. Zauważalne jest tu wymieszanie dwóch tradycji: Judaizmu i Talmudu. W ujęciu talmudycznym Lilith jest uwodzicielską kobietą o długich włosach. Natomiast w średniowiecznej tradycji rabinistycznej Lilith jest pierwszą niewierną żoną Adama, pierwszą z czterech żon diabła i dręczycielką niemowląt. Collier, używając światłocienia, a wyostrzając jasną kolorystykę sylwetki kobiety i płomienną barwę jej włosów, przedstawił Lilith w uścisku biblijnego węża – Szatana, który kusił Adama. Wąż jest atrybutem tej bogini–wampirzycy. Widać też, że jest jej bardzo bliski - kobieta tuli się do niego. Przypuszczalnie to przy jego pomocy Ewa (znana jako jedyna żona Adama, według Biblii powstała z jego żebra) skusiła jabłkiem Adama. Według rabinistycznego przekazu, Lilith poprzysięgła składaćofiary z potomków Adama i Ewy, za co została przeklęta. Mimo próśb Adama, do Raju nigdy nie powróciła. Ścigana przez trzech anielskich wysłanników Boga, wstąpiła do piekieł, gdzie została kochanką szatana - najwyższego w hierarchii piekła. Doszukując się wampiryzmu w filmie, nie można pominąć chyba najpopularniejszego - z tego typu filmów - dzieła, którym jest Wywiad z wampirem mylnie nazywany horrorem ze względu na to, iż głównymi bohaterami są wampiry. Jednakże zarówno książka, jak i film nie mają straszyć, a jedynie opowiedzieć historię o ludziach zagubionych, samotnych i poszukujących szczęścia za wszelką cenę. Adaptacja Wywiadu z wampirem powstała w 1994 roku. Autorką scenariusza stała się sama Anne Rice, jednakże swoje zmiany wprowadził także reżyser Neil Jordan. Cały film ukazuje drogę Louisa (wampira będącego głównym bohaterem, jak i narratorem) ze światła w mrok. Neil stworzył dzieło balansujące na granicy horroru, fantazji oraz dramatu. Mimo iż film jest pełen scen dzikości i przemocy, to jednak emanuje z niego łagodny i subtelny nastrój. Fabuła filmu toczy się zatem wokół głównego bohatera Louisa. Już początkowa piosenka wprowadza nas w schemat jego myślenia. Jest on wampirem przepełnionym bólem nieśmiertelności. Chce umrzeć, ponieważ wieczne życie wypala go od środka i zabija powoli jego człowiecze odruchy. Największym jego wrogiem jest on sam. Louis próbuje zgładzić wszystko, co łączyło go z dawnym życiem, mając nadzieję, że zabije to, albo choć uciszy, jego koszmary. Jedynie uczucia: nienawiść, złość i zemsta są w stanie wyrwać wampira z odrętwienia. Siła książki oraz powodzenie filmu tkwią także w nowatorskim ukazaniu postaci wampira. Nie jest on już bezmyślnym, żądnym krwi potworem, ale uwodzicielskim i głodnym życia dzieckiem ciemności. Zgodnie z myślą reżysera postaci krwiopijców nie mają już straszyć, ale wzbudzać takie uczucia jak fascynacja, miłość, a nawet litość. Obecnie mniej znanym, choć kultowym ‘wampirzym’ filmem jest Nosferatu – symfonia grozy. Jest to pierwsze ze znanych dzieł Friedricha Murnau z 1922 roku zainspirowane opowieściami o Vladzie Draculu i powstałe na podstawie zmodyfikowanej fabuły powieści Brama Stokera Dracula. To jeden z najważniejszych filmów niemieckiego ekspresjonizmu i jeden z pierwszych horrorów w historii kina, wraz z którym otworzył się nowy rozdział – film grozy. Podczas realizacji scenariusza odczuwa się bezustanne uczucie niepokoju, oczekiwania na coś groźnego, co niechybnie się zaraz wydarzy. Akcja filmu skupia się na postaci hrabiego Orloka – zwanego jako Nosferatu. Przybywa on ze swojego zamku w Karpatach na zarażonym statku, przez który wybucha w mieście epidemia dżumy. Bez wątpienia jest on wampirem: w dzień śpi w trumnie, a nocą wysysa krew. Do Wismaru Draculę ściągnął wizerunek pięknej żony agenta handlowego, który przybył do niego w interesach. Kobieta jako młoda, szlachetna i –co rzadko się zdarza - niewinna osoba poświęca się, uwalniając miasto od klęski zarazy, wabiąc tym samym wampira w pułapkę. W przeciwieństwie do książkowego Drakuli, Orlok nie tworzy nowych wampirów lecz zabija swoje ofiary. Musi również spać w dzień, gdyż spala go słoneczne światło. Zakończenie jest także inne niż w książce - hrabia zostaje zniszczony. Motyw wampira wydaje się być bardzo oryginalny i popularny dla wielu dziedzin szeroko pojętej kultury. Wizerunek wampira mimo różnorodnych przekształceń przetrwał do czasów nowożytnych. Współczesny pisarz, autor książki o mitach i symbolach krwi Jean – Paul Roux utrzymuje, że wampiryzm w historii wielu kultur postrzegany jest w dwojaki sposób. Poprzez aspekt mitu - od przemiany człowieka w postać negatywną, obcą, po niepokojącą i niebezpieczną istotę wysysającą ludzką krew. Twierdzi także: Nie ulega wątpliwości, że powrót zmarłych, którzy łakną krwi i przychodzą po nią na ziemię, był i zostanie ideą uniwersalną. Anna Lusińska .